Уладзімір Самойлаў: «У Афрыцы я адчуваў сябе спакайней, чым дома!»

Як мы ўжо распавядалі, журналіст Уладзімір Самойлаў, яго жонка рэжысёрка Галіна Самойлава і тэлеаператар Валеры Булдык былі затрыманыя пасля запісу інтэрв'ю з вядомым эканамістам Паўлам Данейкам. Без прад'яўлення якіх-небудзь дакументаў, якія б хоць у нейкай меры тлумачылі неабходнасць допыту, іх адвялі ў апорны пункт Цэнтральнага РУУС, дзе цягам амаль трох гадзін спрабавалі высветліць, для якога тэлеканала вялася здымка.

Уладзімір Самойлаў падзяліўся сваімі ўражаннямі спецыяльна для camarade.biz:

– Гутарка з Паўлам Данейкам была надзвычай цікавай. Ён выдатна разбіраецца ў праблемах макраэканомікі, падзяліўся з намі сваімі меркаваннямі аб беларускай эканамічнай мадэлі, аб яе рынкавых перспектывах. Распавёў аб Маскоўскай школе бізнэсу, рэктарам якой з'яўляецца. Падкрэсліваю: нічога крамольнага ў меркаваным інтэрв'ю не было б!

Калі да нас падышоў капітан міліцыі ў суправаджэнні дваіх у цывільным і папрасіў прад'явіць дакументы, я, шчыра кажучы, не ўспрыняў гэта сур'ёзна. Часцяком спыняюць супрацоўнікі ДАІ, патрабуюць прад'явіць пасведчанне кіроўцы. Можа, і тут якая-небудзь аперацыя «Перахоп»! Але калі нас сталі скурпулёзна распытваць: у каго былі, з якой мэтай і для якой тэлекампаніі бралі інтэрв'ю, чыя апаратура і ці ёсць дакументы, якія пацвярджаюць права ўласнасці на яе, зразумеў, што ўсё гэта нездарма. Тлумачэнні, што ў гэтым доме пачасціліся крадзяжы, і па просьбе жыхароў яны праводзяць рэгулярныя праверкі, гучалі занадта непераканаўча. Няцяжка выказаць здагадку, што нашы гутаркі з Паўлам Данейкам падслухоўваліся.

Нас літаральна вымусілі прайсці ў апорны пункт Цэнтральнага РУУС, дзе быў учынены самы сапраўдны допыт з ператрусам. Камандавалі двое ў цывільным, капітан міліцыі паслухмяна выконваў усіх іх указання. Прычым, было відаць, што робіць ён гэта неахвотна. На нашы неаднаразовыя патрабаванні прад'явіць дакументы, супрацоўнікі спецслужбы (ну, а хто ж яшчэ!) адказвалі, што яны – аператыўныя працаўнікі і маюць права заставацца інкогніта. Сваё права, нічым, праўда, не пацверджанае, яны ведалі добра. А нашы правы, мякка кажучы, ігнаравалі. У прамым сэнсе слова выварочвалі кішэні навыварат, рыліся ў торбах, скурпулёзна распытвалі пра кожны прадмет. Даходзіла да кур'ёзаў. Я – сардэчнік, заўсёды нашу з сабою нітрагіцарын. Знайшоўшы пачак таблетак, схамянуліся:

– Што гэта?

– Наркотыкі! – кажу. Проста надакучыла ўжо выглядаць ідыётам.

– А-а-а! – узрадаваўся адзін з іх. – Прызнаўся!

Давялося ткнуць носам у надпіс.

Магчыма, усё гэта дробязі. І не варта было нервавацца. Але, ведаеце, мяне абшуквалі першы раз у жыцці! За трыццаць з лішнім гадоў журналісцкай дзейнасці бываў у розных сітуацыях. Трапляў і ў даволі небяспечныя сітуацыі. У Афрыцы, гэтым «палаючым кантыненце», паўтара месяца працаваў з тэлекамерай, пераязджаючы з краіны ў краіну. І ніхто ніводнага разу не спытаў: хто я такі і па якім праве здымаю! А тут дапытвалі небесстаронна, як быццам злавілі за руку пры здзяйсненні нейкага страшнага злачынства. І хоць разумеў, што не маюць на гэта ніякага права, што пацвердзіў па тэлефоне і вядомы юрыст Андрэй Бастунец, я пачуваўся маленькай бездапаможнай казюлькай, якая патрапіла пад коўзанку асфальтаўкладчыка.

Канфіскавалі ўсё: тэлекамеру, асвятляльную апаратуру, фотаапарат, які я купіў у падарунак дачцэ, вінчэстар, флэш-карту, кампакт-дыскі і дыскеты з асабістымі запісамі і рэдакцыйнымі матэрыяламі. Прымусілі пісаць тлумачальныя. Я толкам так і не зразумеў, што менавіта трэба было растлумачыць. Чаму я, журналіст, займаюся сваёй прафесійнай дзейнасцю?! Прычым, не ў якой-небудзь «гарачай кропцы», не на апазіцыйным мітынгу!

На пытанне, калі мы зможам забраць свае рэчы, адказалі:

– Тэлефануеце заўтра ў Цэнтральны РУУС, там вам усё растлумачаць.

Пытаецца, чаму мы павінны адшукваць і выпрошваць пазапраўна аднятыя ў нас асабістыя рэчы?! Вядома, гэта пытанні не для друку, а для пракурора. Яму ёсць над чым паразважаць. Занадта ўжо відавочныя гістарычныя аналогіі. Ужо на вахадзе, я не стрымаўся, сказаў:

– Вам бы, хлопцы, апынуцца ў трыццаць сёмым годзе мінулага стагоддзя. Вось там вы б адарваліся па поўнай праграме!

Пакрыўдзіліся!

– Вы навошта нас абражаеце! – кажуць.

А нас, нібыта, і не абражалі…