banner1 banner1 banner1

19.02.2013

Рух да дэвальвацыі 48

19:08, Леанід Злотнікаў — Меркаванне

Рух да дэвальвацыі

Наперадзе - цяжкі год для беларусаў.

У артыкуле разглядаюцца асноўныя тэндэнцыі развіцця ў рэальным і грашовым сэктарах беларускай эканомікі ў 2012 годзе. Аўтар ацэньвае магчымасць развязання найбольш актуальнай, на ягоную думку, праблемы 2013 - дасягнення замежнаэканамічнай раўнавагі.

Рэальны сэктар, зніжэнне аб'ёмаў вырабу і інвестыцый.

ВУП

Статыстыка паказвае дынаміку паказчыкаў развіцця эканомікі праз стасунак паказчыкаў за справаздачныя перыяды суседніх гадоў. Напрыклад, у студзені - лістападзе 2012 ВУП павялічыўся ў параўнальных коштах на 2% у параўнанні з такім жа перыядам 2011 года, аб'ём прамысловай вытворчасці - на 6,1%. Такім чынам, беларуская эканоміка ў 2012 г., паводле афіцыйнай версіі, увесь час расце, хоць і запавольвае тэмпы росту ў другім паўгоддзі. Гэта запаволенне сведчыць аб распачатым спадзе ў эканоміцы апошнімі месяцамі, калі лічыць дынаміку паказчыкаў ад месяца да месяца. У тым ліку і аб спадзе ВУП у 3-м квартале ў параўнанні з другім (спад склаў, паводле нашай ацэнкі, не менш за 5%).

Прамысловасць

Статыстыка стасуе прырост ВУП на 50% за кошт укладу прамысловасці. Але і аб'ём прамысловай вытворчасці скарачаўся, пачынаючы з красавіка (гл. графік 2). У лістападзе 2012 года ён знізіўся ў параўнанні з пачаткам года на 27%, або на 1,7 млрд дал (у коштах студзеня). Паказчыкі прамысловасці і рост ВУП былі б ніжэйшыя, калі б не рост экспарту скандальна вядомых распушчальнікаў. Спыненне іх экспарту і вытворчасці, пачынаючы са жніўня, паўплывала, вядома, на зніжэнне паказчыкаў работы прамысловасці. Але мы не згодныя з тымі аналітыкамі, якія тлумачаць глыбокі спад у прамысловасці толькі скарачэннем вытворчасці распушчальнікаў.

Выраб распушчальнікаў, пад выглядам якіх экспартаваліся нафтапрадукты без пералічэння экспартных мытаў у расійскі бюджэт, складаў штомесяц прыкладна 0,35 млн т у студзені-ліпені 2012 года. Спыненне вытворчасці распушчальнікаў дало зніжэнне аб'ёму прамысловай вытворчасці прыкладна на 0,4 млрд дал у месяц (пры сярэднім кошце беларускіх нафтапрадуктаў на сусветным рынку 840 дал/т). Такім чынам, зніжэнне аб'ёмаў прамысловай вытворчасці ў лістападзе дзеля спынення вырабу распушчальнікаў вызначыла не больш за чвэрць яго зніжэння.

У параўнанні з студзенем у лістападзе скараціўся аб'ём вырабу машын і абсталявання (-14,8%), у металургіі (-12,8%), у горназдабыўной прамысловасці (-6%), у тэкстыльнай і швачнай вытворчасці (-7,6% ), вытворчасць пластмас і гумавых вырабаў (-3%) Знізіўся выраб шэрагу найважных для Беларусі тавараў, напрыклад, мінеральных угнаенняў усіх тыпаў (- 15,4%), трактараў (-10%), кар'ерных самаскідаў (-3,7%) , аднакаўшовых пагрузчыкаў (у 4,3 разы). Павелічэнне аб'ёмаў вырабу транспартных сродкаў (2,4%) і ў харчовай прамысловасці (11,6%) не змагло кампэнсаваць зніжэнне аб'ёмаў у іншых галінах. У верасні - лістападзе на 9% павялічыліся запасы гатовай прадукцыі на складах прадпрыемстваў, якія трымаліся да таго на ўзроўні 48-50% ад месячнага аб'ёму вытворчасці.

Асноўная прычына зніжэння вытворчасці ў прамысловасці - страта канкурэнтаздольнасці тавараў апрацоўчай прамысловасці. Звернем увагу на распачатае затаварванне вялікагрузнымі самаскідамі БелАЗа (на 1 снежня 2012 года на складох сабралася самаскідаў на 2,7 месяцы працы прадпрыемства). Выступаючы на БелАЗе ў жніўні 2011 г., прэм'ер Мясніковіч папярэджваў: «Калі не рабіць захады, то ў 2012 годзе і наступных гадах БелАЗ страціць свае канкурэнтаздольныя якасці». Таму што кошт самаскідаў крыху ніжэйшы, адзначыў прэм'ер, чым у замежных канкурэнтаў, але яны значна саступаюць ім у якасці, Але ў краіне не было рэсурсаў, каб мадэрнізаваць хоць бы вядучыя прадпрыемствы прамысловасці. Інвестыцыі ў сельскую гаспадарку, якія выдаюцца з нацыянальнага бюджэту ў 2012 года. перасягалі інвестыцыі ў прамысловасць і будаўніцтва ў 2,6 разы. Прыватныя інвестыцыі ў дзяржпрадпрыемствы, якія вырабляюць цяпер блізу 70% ВУП, не ідуць.

Павышэнне рэальных прыбыткаў насельніцтва ў 2012 года на 19% яшчэ больш панізіць канкурэнтаздольнасць беларускіх тавараў на сусветным рынку..

Варта адзначыць, што часткова на спад у прамысловасці паўплывалі жорсткая крэдытна-грашовая палітыка, якая зрабіла крэдыты дарагімі, і кан'юнктура на сусветным рынку, дзе ў 2012 г. скараціліся аб'ёмы замежнага гандлю.

Сельская гаспадарка

У 2012 годзе выраб жывёлагадоўчай прадукцыі ў натуральным вымярэнні вырас на 4-6%, збожжа сабрана на 14% больш. Кармоў з траў на адну галаву буйной рагатай жывёлы нарыхтавана менш чым у мінулым годзе на 22%, а ў кармавых адзінках - на 4,5%. А гэта значыць, што дадатковы збор збожжа будзе выдаткоўвацца на кампэнсацыю нястачы травяністых кармоў.

Аграпрамысловы комплекс вырабляе параўнальна шмат прадукцыі жывёлагадоўлі. Пры колькасці насельніцтва краіны толькі ў 0,1% насельніцтва свету, дзель Беларусі на сусветным рынку масла склала 10% (3-е месца ў свеце), сыру - 7% (4-е месца). Але эфектыўнасць вытворчасці вельмі нізкая. У сярэднім у краіне ўраджайнасць збожжавых і агароднінных культур у 2-3 разы ніжэйшая, чым у развітых краінах, нягледзячы на тое, што ўгнаенняў на 1 гектар уносіцца амаль у 2 разы больш. Надоі малака на карову і дзённыя прыбаўленні жывёлы тут ніжэйшыя прыкладна ў 2 разы.

Ніхто не лічыць, у колькі рэальна абыходзіцца грамадству выраб сельгаспрадукцыі. Сельская гаспадарка - галіна з доўгім абарачэннем капіталу, блізкім да 9 месяцаў. Тэмпы інфляцыі склалі за 11 месяцаў 2012 г. - 120,9%. Рэнтабельнасць продажаў у галіне без уліку субсідый дзяржавы за 11 месяцаў склала, паводле статыстыкі, 9,6%. Пры гэтым стратнымі сталіся 29,6% гаспадарак. Але калі лічыць з улікам тэмпаў інфляцыі і хуткасці абарачэння капіталу, то ўся галіна выяўлецца стратнай. Велічыня крэдыторскай запазычанасці сельгаспрадпрыемстваў (лізінг, крэдыты і падатковыя выплаты) паводле стану на 1 лістапада 2012 была блізкая да кошту ўсёй прадукцыі галіны за год і перасягала дэбіторскую ў 9,7 разы. Гэта значыць, прадпрыемствы сельскай гаспадаркі вінныя іншым суб'ектам гаспадарання ў 9,7 разоў больш, чым апошнія вінныя ім. Становішча пагаршаецца тым, што значная частка мяса-малочнай прадукцыі экспартуецца коштамі ніжэйшымі за сабекошт. Напрыклад, у 2012 г. масла экспартавалася ў Расею коштам 3,5 USD/кг пры сабекошце 6-7 USD.

Інвестыцыі

За студзень - лістапад інвестыцыі ў асноўныя фонды скараціліся на 14,75% да ўзроўню 2011г. Настолькі ж скарацілася і жыллёвае будаўніцтва. У другім паўгоддзі было замаруджанае зніжэнне інвестыцый, дапушчанае ў пачатку года. Гэта стала вынікам патрабаванняў прэзідэнта павялічыць фінансаванне дзяржаўных праграм насуперак перасцярогам з боку МВФ і Расеі не павялічваць дзяржвыдаткі. Асноўнай крыніцай крэдытавання інвестпраектаў сталі бюджэт (16%) і ўласныя сродкі арганізацый (40,5%). Дзель банкавых крэдытаў у асноўны капітал у 2012 годзе скарацілася з 35,4% (2011 г.) да 26,9%. Роля простых замежных інвестыцый нязначная - 2,2%, крэдытаў замежных банкаў - 3,3%. Запланаванае прыцягненне ПЗІ на чыстай аснове ў суме 4,6 млрд USD у 2012 г. зрываецца: за студзень-верасень паступіў 1,1 млрд дал.

Эфектыўнасць інвестыцый у вытворчасць зніжаецца. Напрыклад, прырост дададзенай вартасці на 1 даляр інвестыцый у прамысловасць складае 88 цэнтаў у 2002-2006 гг. і 22 цэнты ў перыяд 2007-2011гг. (Хамчукоў, Барадзінская. Развіццё прамысловасці Рэспублікі Беларусь: асноўныя задачы і стрымвальныя чыннікі. / / Эканамічны бюлетэнь НДЭІ № 10, 2012. Мн., стр.6).

Рост прыбыткаў насельніцтва абганяе магчымасці эканомікі

Рэальны заробак у лістападзе 2012 года ў параўнанні са снежнем 2011 года павялічыўся ў 1,2 разы. У далярах у намінальным вымярэнні ён вырас з 340 долараў у снежні 2011г. да 496 дал у лістападзе 2012 года. Але паколькі за гэты час намінальны курс даляра практычна застаўся нязменным (8500 рублёў), то ён здэвальваваўся на памер тэмпу інфляцыі. Гэта значыць, што ў лістападзе 2012 года на 496 дал можна было купіць столькі ж тавараў, колькі на 415 даляраў у снежні 2011г.

Выдаткі насельніцтва на харчаванне і алкаголь у студзені-верасні 2012 года склалі, паводле звестак статыстыкі, 46,4% спажывецкіх выдаткаў сем'яў (у 2010г - 41,2%). Але гэта яшчэ не ўсе выдаткі насельніцтва на харчаванне. Субсідыі дзяржавы сельскай гаспадарцы складаюць блізу 5% ВУП (у 5-6 разоў вышэй, чым у Расіі). Гэта азначае, што насельніцтва ў форме розных падаткаў, якія ўваходзяць у кошт нехарчовых тавараў і паслуг, плаціць за харчаванне яшчэ блізу 3 млрд дал у год. У выніку выдаткі насельніцтва на харчаванне і алкаголь склалі ў 2011г. у Беларусі блізка што 53% (у ЗША - 13%, Польшчы - 22,5%, Літве - 32%, Расеі - 32,7%, Украіне - 52,4%). Паводле гэтага паказчыку Беларусь належыць да бедных краінах свету.

Бюджэт пражытковага мінімуму (БПМ), г.зн. рыса беднасці, склаў у студзені-лістападзе 2012 года 800 тыс руб. на чалавека. Ніжэй за рысу беднасці ў 2012 года знаходзіліся 9,9% насельніцтва (у 2010г. - 5,2%), ніжэй за 2 БПМ -47,9% (2010г. -35,7%). У сярэднім узровень грашовых даходаў насельніцтва ў 2012 годзе трохі перасягнуў узровень 2010 года.

Рэальныя грашовыя даходы насельніцтва за 2012 выраслі на $ 3 млрд і павялічыліся ў параўнанні з пачаткам года на 19% пры росце ВУП толькі на 2%. Для падтрымання даходаў на ўзроўні, дасягнутым на канец 2012 года, у 2013г. спатрэбіцца павялічыць выплаты насельніцтву яшчэ на $ 3 млрд нават пры адсутнасці эканамічнага росту. Гэта азначае, што ў 2013г. яшчэ больш павялічыцца разрыў паміж магчымасцямі эканомікі і спажываннем насельніцтва.

2. Грашовы сэктар

Адзначым некаторыя асаблівасці развіцця грашовага сэктара эканомікі, якія будуць уплываць на яе стан у 2013 годзе.

Асаблівасці крэдытна-грашовай палітыкі

Тэмпы інфляцыі ў 2012 годзе былі штучна заніжаныя. Грашовая маса М2 * (гатовыя грошы, уклады да запатрабавання, тэрміновыя дэпазіты, каштоўныя паперы, выпушчаныя банкамі для пазабанкавага абарачэння) павялічылася з 43,3 трлн руб. на 1.01.2012 да 62 трлн руб. на 1 снежня. Пры росце грашовай масы на 43% і ВУП на 2% (паводле звестак за студзень-лістапад) інфляцыя павінна была б скласці 140%, але яе фактычныя тэмпы росту былі ніжэйшыя (120%). Гэта стала вынікам крэдытна-грашовай палітыкі Нацыянальнага банка. Па-першае, ён стымуляваў насельніцтва накіраваць частку грашовай масы, якая апынулася ў яго на руках, на дэпазіты ў камерцыйныя банкі, і, па-другое, выключыў частка грашовай масы з банкаў, прадухіліць яе траплянне ў сферу абарачэння.

Стымулам для росту ашчадку насельніцтва стала высокая стаўка рэфінансавання, якая зазвычай служыць для вызначэння ніжэйшай мяжы стаўкі тэрміновых дэпазітаў. Стаўка рэфінансавання для фізічных асоб была значна павышаная ў канцы 2011г. (да 54% у снежні), каб збіць высокую інфляцыю, затым яна знізілася да 21% у сярэдзіне 2012 года і ўвосень зноў стала павялічвацца (верасень-37,1, лістапад - 43,3%). Камерцыйныя банкі не маглі браць уклады пад такія высокія адсоткі, бо яны не змаглі б размясціць іх у форме крэдытаў пад яшчэ больш высокія адсоткі. Але фактычныя адсоткі для дэпазітаў таксама былі высокімі - 30-40%. У выніку ўсе рублёвыя дэпазіты насельніцтва павялічыліся за студзень-лістапад на 6 трлн руб. Такім чынам, амаль палову прыросту даходаў насельніцтва накіравала ў банкі, не выставіўшы адпаведны попыт на таварных рынках.

Пад канец 2012 года чаканне насельніцтвам чарговай інфляцыі і дэвальвацыі значна ўзраслі. Пра гэта сведчыць рост дзелі тэрміновых укладаў да 1 месяца з 10% у кастрычніку да 31,7% у лістападзе ў агульнай суме ўкладаў.

Другая задача - частковая стэрылізацыя грашовай масы, назапашанай у банкавай сістэме, - таксама была развязаная. На працягу 2012 Нацыянальны банк павысіў стаўку абавязковага рэзэрвавання ў рублёвых крэдытах з 7,5% да 10%, у валютных - з 7,5% да 12,5%. У выніку прырост абавязковых рублёвых рэзэрваў павялічыўся на 6,4 трлн руб. У сярэдзіне 2012 года Нацыянальны банк вярнуў камерцыйным банкам 1 млрд дал і забраў у іх адпаведную суму рублёў (некалькі гадоў таму назад Нацыянальны банк учыніў своп (абмен) з камерцыйнымі банкамі: ён узяў у іх часова 4 млрд дал, якія ўклаў у золатавалютныя рэзэрвы, а наўзамен даў банкам адпаведную суму ў рублях). З абарачэння было вынята яшчэ 8,5 трлн рублёў. Акрамя таго, карыстаючыся рознымі прыладамі (напрыклад, кароткатэрміновымі аблігацыямі), Нацбанк вымаў з абарачэння ў ў асобныя перыяды да 6 трлн рублёў. Гэтага было дастаткова, каб стрымліваць інфляцыю ў зададзеных параметрах.

Цяпер курс даляра ніжэйшы за вольны рынкавы курс

У першым паўгоддзі 2012 года Нацыянальны банк падтрымліваў завышаны курс даляра, скупляючы пры гэтым $ 1,6 млрд. У другім паўгоддзі, наадварот, ён штучна стрымаў яго рост, прадаўшы на валютным рынку $ 2,2 млрд. У выніку пры інфляцыі ў 120% намінальны курс даляра за студзень- лістапада практычна не змяніўся. Гэта значыць, што рэальны кус даляра ўпаў да вольнага рынкавага курсу прыкладна на 20%. Акрамя таго, рэальныя адсоткі на дэпазіты ў валюце цяпер заніжаныя да адсоткаў на рублёвыя дэпазіты ў 2-3 разы. Каб выключыць маніпуляцыі для вымання прыбытку з розніцы ў прыбытковасці валютных і рублёвых дэпазітаў, Нацыянальны банк дазволіў прадпрыемствам выкарыстанне валютных крэдытаў толькі для аплаты імпарту.

Нацыянальны банк дасягнуў сваіх мэтаў: узровень інфляцыі не выйшаў за межы планавых значэнняў, і дасягнуты заробак у 500 даляраў пад канец 2012 года. Як і было абяцана прэзідэнтам. Але пры гэтым былі істотна пагоршаныя варункі працы рэальнага сэктара: страчаны эфэкт ад дэвальвацыі 2011г. і крэдыты сталі задарагімі для шмат якіх прадпрыемстваў. Перш за ўсё для прыватных прадпрыемстваў, бо пры крэдытаванні дзяржпраграм (напрыклад, развіццё сельскай гаспадаркі і жыллёвае будаўніцтва). Крэдыты прадпрыемствам, якія ўдзельнічаюць у дзяржпраграмах, выдаюцца з вельмі льготных адсоткамі, а страты банкаў кампэнсуюцца дзяржавай.

Сальда рахунку бягучых аперацый аплатнага балансу

Упершыню за шмат гадоў гэта сальда было дадатным на працягу хоць бы першых двух кварталаў 2012 года. ($ 0,06 і $ 0,64 млрд адпаведна) дзякуючы бязмытнаму экспарту «распушчальнікаў» у першым паўгоддзі на $ 2,8 млрд і змазачных аліў на $ 1,02 млрд. Але «распушчальны» бізнэс скончыўся: Расея дамаглася занясення распушчальнікаў, змазачных аліў і некаторых іншых субліматаў (нафтапрадуктаў, не абкладаных мытам пры іх экспарце) у спіс тавараў, якія абкладаюцца экспартнымі мытамі пры іх вывазе за межы Мытнага саюза. Ужо ў 3-м квартале сальда зноў стала адмоўным ($ -0,83 млрд.)

Спыненне экспарту распушчальнікаў і змазачных аліў у другім паўгоддзі 2012 года пасля скандалу з Расеяй пагоршыла сітуацыю ў беларускай эканоміцы. Сальда гандлю таварамі ў сярэднім за месяц у перыяд найбольшага росквіту гандлю распушчальнікамі(сакавік - чэрвень 2012 года.) складала $ 330 млн. Затым месячнае сальда паволі знізілася да -630 у лістападзе. Прыкладна на 50% гэта адбылося за кошт спынення экспарту распушчальнікаў. Астатняя частка спаду выклікана развіццём крызісу ў эканоміцы краіны і ў глабальнай эканоміцы. (Напрыклад, у 3-м квартале пачалося зніжэнне экспарту шэрагу тавараў беларускай прамысловасці.) Адпаведна ў 3-м квартале сальда рахунку бягучых аперацый знізілася на $ 1,5 млрд у параўнанні з 2-м кварталам. З улікам таго, што ў лістападзе адмоўнае сальда гандлёвага балансу (-630 млн.) амаль у тры разы перасягнула сярэднемесячнае сальда за 3-і квартал ($ 170 млн), можна меркаваць, што ў 4-м квартале сальда бягучага рахунку перасягне $ -1 млрд.

Паказчыкі рахунку бягучых аперацый аплатнага балансу (млрд. дал)

Каментар да артыкула «Сальда інвестыцыйных даходаў»: тут улічаныя і пералічэнні ў Беларусь працоўных мігрантаў. За 1-3 кв 2012 гэтыя пералічэнні склалі, паводле звестак аплатнага балансу, $ 0,52 млрд. Эксперты ацэньваюць гэтыя пералічэнні ў $ 1,5-2 млрд у год.

Каментар да артыкула «Сальда трансфертаў»: у 2007-2010 гг. экспартныя мыты на нафтапрадукты, вырабленыя з расейскай нафты, ўключаліся ў кошт пастаўлянай з Расеі нафты. Затым яны былі выключаныя з кошту нафты і сталі перадавацца ў расейскі бюджэт у форме трансфэртаў з беларускага бюджэту. На гэтую сумую, пачынаючы з 2011г., павялічылася сальда гандлёваго балансу і павялічыліся паказчыкі трансфэртаў.

Дзель сальда бягучага рахунку ў ВУП (апошні радок табліцы 1) паказвае, наколькі спажыванне насельніцтва адпавядае магчымасцям эканомікі. З пададзеных звестак відаць, што пасля 2005г. краіна спажывала больш, чым вырабляла, з нарастальным тэмпам.

Гэтае звышспажыванне кампэнсоўвалася фінансаваннем вонкавага свету (замежныя крэдыты і г. д.). Назапасілася замежная запазычанасць, якая склала на 1 студзеня 2012 года $ 34,1 млрд. У першым паўгоддзі 2012 года звышспажыванне кампэнсоўвалася даходам ад экспарту субліматаў, і замежная завінавачанасць за гэты час нават панізілася (да $ 32,96 млрд. на 1.09. 2012).

2013г.

У 2013г. неадкладнай праблемай эканомікі Беларусі застаецца праблема замежнаэканамічнай раўнавагі.

Па-першае, у выніку спынення экспарту распушчальнікаў і павышэння грашовых прыбыткаў насельніцтва пасля іх падзення ў 2011г. зноў да ўзроўню 2010г. адмоўнае сальда бягучага рахунку аплатнага балансу вернецца, мабыць, таксама на ўзровень 2010г. (блізу $ -8 млрд.)

Па-другое, узрастаюць выплаты для вяртанню замежнай дзяржаўнай запазычанасці (2012 год - $ 1,6 млрд, 2013 - $ 3,1 млрд). Сітуацыя на валютным рынку вызначаецца не толькі абавязаннямі дзяржавы, але і сумай выплат завінавачанасці на працягу года ўсімі суб'ектамі гаспадарання - $ 10,5 млрд. на 1.10.2012 г. (без уліку гандлёвых крэдытаў). У цэлым адток валюты з краіны складзе прыкладна $ 18,5 млрд.

Прыток валюты ў 2013г забяспечаны астатнімі ратамі крэдыту Еўразійскага банка развіцця ($ 1 млрд), магчымасцю выкарыстання ў акрутнай сітуацыі часткі ЗВР (да $ 4 млрд. Калі ніжэй, то ўзнікне спантанная і некіраваная дэвальвацыя, як гэта і адбылося ў 2011г.) Прэзідэнт казаў пра магчымыя крэдыты ў $ 1 - $ 2 млрд. Дадаткова варта ўлічыць паступлення ад мігрантаў ($ 1 млрд). Запазычанне на рынку еўрааблігацый пад магчымыя для Беларусі адсоткі азначае ўваходжанне краіны ў фінансавую піраміду. Запазычанні ўрадам унутры краіны (прыкладна $ 0,25 млрд у 2012 годзе) на прыток валюты ў краіну і на курс даляра практычна не ўплываюць

Пакуль праглядаецца сплата запазычанасці з вялікім напружаннем у суме $ 7 - $ 8 млрд з $ 18-18,5 млрд. Калі прыток валюты ў краіну будзе меншы за адток, то рэальны курс валюты будзе няўхільна павышацца. Без прытоку валюты стане немагчымым стрымліванне паніжанага курсу долара. Надыдзе дэвальвацыя і зніжэнне ўзроўню жыцця насельніцтва.

Фінансаванне чаканага дэфіцыту аплатнага балансу цяпер цяжка ажыццявіць нават пры радыкальным пераходзе да рынкавай эканомікі і стварэння добрых варункаў для прыватнага капіталу. Толькі ў такіх варунках можна было б разлічваць на прыток ПЗІ, крэдыт МВФ, больш высокія даходы ад прыватызацыі, прыток у эканоміку валюты беларускіх прадпрымальнікаў і грамадзян. Але падзеі канца 2012 года паказалі, што кіраўніцтва краіны да такога варыянту не імкнецца.

Наперадзе - цяжкі год для беларусаў.

Леанід Злотнікаў, «Беларуская аналітычная майстэрня», адмыслова для charter97.org.


Напісаць каментар (48)


Экспарт

Loading...

          Новости партнеров


Loading...



Надвор'е ў Беларусі

   23.09   24.09 
Брэст Возможен дождь+13
+3
Ясно+14
+6
Віцебск Дождь+13
+3
Небольшая облачность+9
+1
Гомель Дождь+14
+7
Ветренно+9
+1
Гродна Возможен дождь+11
+2
Небольшая облачность+13
+5
Мінск Небольшой дождь+13
+2
Ясно+11
+1
Магілёў Дождь+13
+4
Небольшая облачность+9
0

Курсы валют Нацыянальнага банка

Валюта  22.09.14  23.09.14
EUR13 590,0013 550,00
USD10 540,0010 540,00
RUB274,00273,00

Меркаванне


Goodbye Ленин

Goodbye Ленин

Валентин Стефанович

За что они воюют?

За что они воюют?

Виктор Леденев

Котел Кирилла

Котел Кирилла

Дмитрий Дашкевич

Ціхі куток для старога дыктатара

Ціхі куток для старога дыктатара

Уладзімір Халіп

Кости для фрау Риббентроп

Кости для фрау Риббентроп

Александр Томкович



Учора на сайце:

наведвальнікаў 339073
праглядаў 1800113

пн аў ср чц пт сб нд
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30

Старая версія сайта

Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь:

"Артыкул 34. Грамадзянам Рэспублiкi Беларусь гарантуецца права на атрыманне, захоўванне i распаўсюджванне поўнай, дакладнай i своечасовай iнфармацыi аб дзейнасцi дзяржаўных органаў, грамадскiх аб'яднанняў, аб палiтычным, эканамiчным, культурным i мiжнародным жыццi, стане навакольнага асяроддзя..."

Падпіска

       

Пакіньце Ваш e-mail: