Тацяна Клімава: “Надзею ў нас не адняць” :: Хартыя'97 :: Навiны

Чатыры гады таму, 11 лютага 1998 году, дэпутата Вярхоўнага Савету 13-га скліканьня Андрэя Клімава схапілі разам з жонкай на шляху да працы. Без санкцыі пракурора. Людзі ў штацкім гвалтоўна запіхалі іх у “варанок”. Хаця да гэтага цягам году Андрэй рэгулярна зьяўляўся да сьледчага на допыты, і нічога не замінала стражам парадку правесьці затрыманьне на мейсцы. Але ўладзе патрэбна была акцыя застрашэньня, дэманстрацыя сілы...

--Чатыры гады нязьдзейсьненых надзеяў і прыніжэньняў. Чатыры гады ў чаканьні лістоў і хуткасных спатканьняў. Чатыры гады сьлёз і пакутаў. Менавіта гэтыя пачуцьці сталі неад’емнай часткай нашага жыцьця пасьля арышту Андрэя, -- распавядае жонка Клімава Тацяна. – Я не магла паверыць у тое, што гэта адбываецца з маёй сям’ёй насамрэч. Цяжка было. Вельмі цяжка... Але на дапамогу прыйшлі знаёмыя, не дазвалялі апусьціць рукі дзеці, брала сілу ў сваіх бацькоў, гледзячы на тое, як мужна яны імкнуцца перанесьці гэтае выпрабаваньне.

Нашыя дзеці не падобныя на сваіх аднагодак. Старэйшыя з самага пачатку рэальна ацэньвалі тое, што адбывалася. Таму рана сталі дарослымі. А малодшай Лёлечцы на момант арышту было ўсяго тры годзікі і яна, натуральна, яшчэ не разумела, ШТО адбылося. Але яна расла, падслухоўвала дарослыя размовы, рабіла для сябе нейкія высновы і ў рэшце рэшт у адзін момант запытала: “Мама, дзе мой тата? Я хачу ведаць: што зь ім здарылася?” Давялося патлумачыць.

--Тацяна, усе гэтыя гады пад уціскам сусьветнай грамадзкасьці й апазыцыі беларускія ўлады абяцалі, што вось-вось вызваляць Клімава. Але, кожны раз высьвятлялася, што гэта былі толькі пустыя словы. У студзені гэтага году на сэсіі Парлямэнцкай асамблеі Рады Эўропы прадстаўнікі заканадаўчай улады зноў заявілі, што вашага мужа выпусьцяць у бліжэйшы час. Вы верыце ў гэта?

--Наколькі мне вядома, пытаньне – выпускаць ці не? – рашалася ўжо праз месяц пасьля арышту Андрэя. Кулуарна, вядома. Але я рэальна глядзела на рэчы і ўсьведамляла розумам, што наўрадці такое здарыцца. А вось душой... У старажытных грэкаў ёсьць выраз: “Надзея водзіць за нос няшчаснага чалавека”. Так вось гэта пра мяне. Нягледзячы ні на што, я працягваю спадзявацца. Самыя бачныя надзеі былі ў жніўні мінулага году, калі з трыбуны ПАРЭ дэпутат чэскага парлямэнту Свобада сказаў, што праз тыдзень дэпутат Андрэй Клімаў будзе дома. Але гэтага не атрымалася.

Зараз камусьці з улады хочацца прадставіць Захаду вялікай саступкай перавод Андрэя на вольнае пасяленьне ці папраўчыя працы работы. Але гэта чарговая спроба апрануць грамадзкасьці ружовыя акуляры. Справа ў тым, што зьмена пакараньня адбываецца ў адпаведнасьці з Папраўчым працоўным кодэксам для тых, хто ўжо адбыў дзьве траціны тэрміну пакараньня. 11 лютага ў Андрэя сыходзіць чатыры гады з шасьці. Таму рана казаць аб тым, што беларускія ўлады выконваюць пастаўленыя перад імі ўмовы сусьветнай супольнасьці для вяртаньня краіне статусу адмыслова запрошанай у ПАРЭ, я мяркую. Тым не менш усё адно хочацца верыць, што тое абяцаньне, якое прагучала нядаўна, на гэты раз сапраўды стане апошнім, і Андрэй вернецца дадому.

--А як рэагуюць на інфармацыю аб хуткім вяртаньні бацькі дзеці?

--Ой, яны ўвесь час данімаюць мяне адзіным пытаньнем: так калі вернецца тата? Асабліва часта задае яго Лёля. На жаль, я кожны раз не магу ўтрымацца і адказваю, што ўвесну. Пасьля кажу, што ўвосень. Вось зараз зноў паабяцала, што ў сакавіку. Яны чакаюць. Вельмі чакаюць...

--Напэўна, кожны раз да ягонага вяртаньня рыхтуюць нейкія падарункі?

--Не. Яны чакаюць па-даросламу. Маўкліва перажываюць.

--А дзеці ніколі не абвінавачвалі вас у тым, што вось, маўляў, мама, ты паабяцала, а тата так і не вярнуўся?

--Не. Яны ведаюць, хто сапраўдны віноўнік іхных расчараваньняў.

--Як вы думаеце, чаму ўладам так ня хочацца выпускаць вашага мужа на свабоду? Можа яны баяцца ягонага вяртаньня?

--Я не магу адказаць на гэтае пытаньне сьцьвярджальна. Магчыма, улада проста паталягічна баязьлівая. Але каля яны сапраўды ўспрымаюць Андрэя як такога сур’ёзнага праціўніка, то я ім ганаруся.

--Дарэчы, калі ў апошні раз вы бачыліся з мужам?

--На Стары Новы год у нас было доўгае спатканьне. Ён трымаецца малайцом, па-ранейшаму займаецца спортам і самаадукацыяй. Як ні дзіўна гэта гучыць, але за час нашай разлукі Андрэй стаў яшчэ лепшым. Зараз ён проста выдатны.

Я і дзеці вельмі чакаем ягонага вяртаньня. Ужо чаго нас ня могуць пазбавіць, так гэта надзеі. Таму нават калі нашыя чаканьні зноў не апраўдаюцца, мы ўсё адно будзем чакаць, спадзявацца й змагацца...