Хопіць інтэлігенцыі сядзець на кухні! :: Хартыя'97 :: Навiны

Сход беларускай інтэлігенцыі "Незалежная Беларусь - свабоднае і заможнае грамадзтва" адбудзецца ў Менску 16-га лютага. Гэтую дату вызначылі ўчора ўдзельнікі рабочай групы аргкамітэту Сходу. У гэтую ж нядзелю, 19-га студзеня, а 11-й гадзіне ў менскім Палацы мастацтваў пройдзе сход сталічнае інтэлігенцыі, які мае стаць своеасаблівай "рэпэтыцыяй" агульнабеларускага форуму. Акрамя вылучэньня дэлегатаў на Сход 16-га лютага, сталічная інтэлігенцыя мае выступіць з адмысловай рэзалюцыяй, у якой выкажа сваё стаўленьне да апошніх падзеяў у краіне.

У нядзелю ў Палац мастацтваў запрашаюцца прадстаўнікі самых розных грамадзкіх і палітычных структураў, якія хочуць прапанаваць сваіх дэлегатаў на Сход 16-га лютага. Па падліках арганізатараў, у менскім сходзе 19-га студзеня возьме ўдзел каля 300 чалавек. У аргкамітэт ужо цяпер паступаюць дзясяткі тэлефанаваньняў з самых розных структураў, якія жадаюць паўдзельнічаць у форуме: ад "палаты прадстаўнікоў" да раённых сярэдніх школаў. Акрамя менчукоў, на сход будуць запрошаныя прадстаўнікі беларускіх рэгіёнаў. Найбліжэйшым часам у абласьцёх пройдуць аналягічныя сходы па вылучэньні дэлегатаў на агульнабеларускі форум (па 50 чалавек ад кожнае вобласьці)

"Галоўная мэта Сходу - кансалідаваць інтэлектуальныя сілы Беларусі, адказныя за будучыню краіны", - лічаць арганізатары форуму. Мы пагутарылі з чатырма ўдзельнікамі аргкамітэту Сходу беларускай інтэлігенцыі: Аляксеем Марачкіным, Вінцуком Вячоркам, Вольгай Іпатавай і Анатолем Грыцкевічам.

Аляксей Марачкін, мастак: Сёньня кіраўнікі дзяржавы абсалютна не адчуваюць сытуацыю ў краіне й ня ведаюць, ШТО яны павінныя рабіць дзеля разьвіцьця эканомікі, культуры, духоўнага ўзбагачэньня. Мы павінныя скансалідавацца й глянуць на тое, што ж адбываеца ў нашым грамадзтве. Скажам, канкрэтны прыклад: уручэньне ўзнагароды "За духоўнае адраджэньне" ідзе пад сьцягам праваслаўя... А дзе іншыя канфэсіі? Няўжо духоўнае адраджэньне зьнітаванае толькі з праваслаўем? Пра гэта таксама трэба гаварыць... Нас часам папракаюць: маўляў, пагаварылі й разышліся... Трэба, каб мы на гэтым Сходзе пагаварылі - і арганізаваліся!...

Вінцук Вячорка, кіраўнік партыі БНФ: Сёньня жыцьцёва неабходна сабрацца інтэлігенцыі ўсіх "цэхаў" - пажадана, каб на сходзе былі рэпрэзэнтаваныя найбольш знаныя прадстаўнікі інтэлігенцкіх колаў - і сьцьвердзіць адназначна, што яны бачаць будучыню Беларусі як незалежнае дзяржавы ў Эўропе. І гэта зусім не пустая дэклярацыя: сёньня толькі інтэлігенцыя здольная ўразумець, што адбываецца, магчыма, на вякі, выбар: ДЗЕ пройдзе мяжа Эўропы. Менавіта эліты ў крытычныя моманты вызначэньня гістарычнага шляху здольныя весьці за сабою ўвесь астатні народ. Я б вельмі хацеў, каб нашая інтэлігенцыя нарэшце страсянула з сябе ярмо савецкасьці, сядзеньня на кухні, замены рэальнага лідэрства ўласным тусаваньнем, і ўзяла на сябе місію: весьці за сабой народ па шляху да Эўропы. Каб ніхто нават не памысьляў пра тое, што нас можна зацягнуць назад, у Азію...

Вольга Іпатава: Я лічу, што мы сёньня павінныя біць у званы наконт продажу нашай нацыянальнай маёмасьці. Мы рызыкуем вось-вось апынуцца закладнікамі чужое краіны, яе палітыкі, яе каштоўнасьцяў і культуры. Акрамя гэтага, мы павінныя акцэнтаваць увагу нашай інтэлігенцыі на яе гістарычнай місіі. За столькі стагодзьдзяў інтэлігенцыя атрымала незалежнасьць, пра якую пісьменьнікі гаварылі, марылі, да якой клікалі народ. І вось цяпер трэба гаварыць пра яе захаваньне - ня толькі выказваць нашую трывогу й боль, але шукаць рэальныя спосабы яе захаваньня, каб увесь сьвет ведаў нашую пазыцыю. Калі на Літву ў 91-м годзе йшлі танкі, літоўская інтэлігенцыя падняла ўвесь сьвет: тэлефанавала ў рэдакцыі газэт, да сваіх знаёмых, незнаёмых... Мы гэты мэтад не бярэм на ўзбраеньне. Беларусы па сваёй сьціпласьці заўсёды маўчалі і ўрэшце рэшт заўсёды прайгравалі... Нам трэба выходзіць на Расею, на Польшчу, на іншыя краіны, на нашых суседзяў, і гаварыць аб сваёй пазыцыі, аб сваім непрыманьні гандлю сувэрэнітэтам.
І трэцяе - нам трэба гаварыць пра мараль і амаральнасьць: пра тое, што цывілізацыя сёньня на амаральных прынцыпах выжыць ня можа. Сытуацыя з холдынгамі, з гвалтоўным захопам нашых часопісаў пацьвердзіла, што ўлада ня спыніцца ні перад якімі антызаконнымі дзеяньнямі...

Анатоль Грыцкевіч: Будучым вынікам гэтага Сходу я бачу пацьверджаньне пазыцыі інтэлігенцыі ў справе абароны незалежнасьці Беларусі, выступ супраць любой формы інтэграцыі з Расеяй. Другое - гэта абарона нашай беларускай мовы й культуры. Агульным вынікам павінна стаць яднаньне ўсіх груп інтэлігенцыі, якія, на жаль, пакуль што дзейнічаюць альбо самастойна, альбо вядуць сябе пасыўна. Так што Сход будзе новым чыньнікам для згуртаваньня беларускіх сілаў.