Міхаіл Гарбачоў: «Калі Быкаў вымушаны быў зьехаць – гэта шмат пра што казала» :: Хартыя'97 :: Навiны

У апошні час Быкаў шмат прыгадваў канец 80-х – пачатак 90-х гадоў, пэрыяд, які пазначаны ў гісторыі СССР як канец перабудовы і распад савецкай імпэрыі, а ў найноўшай гісторыі Беларусі – як трэцяя хваля нацыянальнага Адраджэньня. Мы шмат зь ім размаўлялі пра Гарбачова, і адчувалася, што Быкаў надаваў яму выключную ролю ў гісторыі. У ацэнцы Быкава роля гэтая была станоўчай.

(Гарбачоў: ) “ Я з калясальнай павагай стаўлюся да народу беларускага, шмат сяброў у мяне там. Праўда, яны цяпер ужо ў большасьці на пэнсіі, як і я.

Што датычыцца Васіля, дык я павінен сказаць, што... Цяпер, калі будуць адзначацца гэтыя 40 дзён пасьля сыхода яго з жыцьця, мне прыгадваецца гэты чалавек як адкрыты, аголены нэрв. Ён надзвычайна рэагаваў, вельмі чэсна, шчыра рэагаваў. І вельмі мужна казаў пра ўсё. І я вельмі гэта цаніў. Мы зь ім ня так блізка былі знаёмыя асабіста, з Алесем Адамовічам болей… Але Васіль і іншага крыху характару! І тым ня менш – мы сустракаліся. І пачалося, як і ва ўсіх у нас, знаёмства з Васілём Быкавым па ягоных кнігах, раманах, гэтых аповесьцях, якія былі ня вельмі вялікія, але былі такія магутныя!…

Васіль – гэта агромністая велічыня, прычым духоўнага значэньня. Ён маральны аўтарытэт. Часам непрыемна, можа быць, яго чуць тым, хто і працуе шмат, але ж і дапускае памылкі, і калі ім указваюць на іх нейкія глупствы, ці калі яны нейкія адступальныя працэсы пачынаюць... Ну што ж. Дзеля гэтага і існуюць такія, як Васіль Быкаў. Добра, што яны ёсьць, і былі заўсёды, і будуць. Як бы ні складаўся час”.

(Навумчык: ) “Міхаіл Сяргеевіч, Вы, пэўна, ведаеце, што апошнія пяць, фактычна шэсьць гадоў Васіль Уладзімеравіч, застаючыся грамадзянінам Беларусі, быў вымушаны жыць па-за межамі Радзімы...”

(Гарбачоў: ) “Я гэта, наагул, успрымаў як ненармальнасьць. Гэта шмат пра што казала. Калі Васіль вымушаны быў зьехаць, і ў Празе жыў – гэта дрэнна. Вельмі дрэнна. І я думаю, што кіраўніцтва цяперашняе павінна ўсё ж падумаць над такім учынкам чалавека, які зьяўляецца сумленьнем ня толькі Беларусі... Што адбылося, што ён зьехаў? Ну можна сказаць, што з гадамі, і тое, і другое, і трэцяе... Ён ня просты чалавек. Ня просты. Але ён жа сумленны чалавек, найсумленьнейшы. Найсумленьнейшы! Ва ўсіх адносінах. І потым, гэта мысьляр, гэта ня проста спрактыкаваны сачыняльнік. У яго ўсе творы нагружаныя вялікай філязофіяй жыцьцёвай. Таму яны павінны пра гэта думаць. І калі што-небудзь будзе сказана зь іх боку на 40 дзён – гэта будзе добра”.