Вы находитесь на старой версии сайта "Хартия'97 - НовостиБеларуси". Замените, пожалуйста, адрес сайта Хартии в закладках. Для перехода на новый сайт нажмите здесь.
29 кастрычніка 1937 году ў Менску былі расстраляныя 22 літаратары 11:28, 30/10/2003, Радыё Свабода
Гісторыя сусьветнае літаратуры ня ведае падобных карных акцыяў, зь якіх пачалося масавае вынішчэньне нацыянальнае інтэлігенцыі.
У ноч на 29 кастрычніка 1937 году паводле абвінавачаньня ў нацыянал-дэмакратычнай контаррэвалюцыйнай дзейнасьці былі расстраляныя: крытыкі і публіцысты Макар Шалай, Якаў Бранштэйн, Віктар Вайноў, Хацкель Дунец, Язэп Каранеўскі, Саламон Левін, Пятро Хатулёў, Павал Шастакоў і Аляксей Кучынскі; паэты Міхась Чарот, Анатоль Вольны, Зяма Півавараў, Алесь Дудар, Майсей Кульбак, Юрка Лявонны, Валеры Маракоў, Ізі Харык і Арон Юдэльсон; празаікі Васіль Сташэўскі, Васіль Каваль, Платон Галавач і Міхась Зарэцкі. У наступную ноч крывавы сьпіс дапоўнілі журналіст Прохар Іспраўнік, празаік Янка Нёманскі, паэты Юлі Таўбін і Тодар Кляшторны.
Усяго ў 1937–38 гадах за турэмнымі кратамі апынулася, паводле падлікаў гісторыка Васілеўскай, больш за сотню беларускіх літаратараў. Складальнік біяграфічнага даведніку рэпрэсаванае беларускае інтэлігенцыі Леанід Маракоў называе лічбу ўдвая большую. Многія з арыштаваных былі расстраляныя адразу, а шмат хто загінуў у лягерах. У ліку апошніх быў празаік Адам Бабарэка.
Праведзеныя карнымі органамі масавыя рэпрэсіі беларускае інтэлігенцыі ў 1937–38 гадах былі афіцыйна падсумаваныя дакумэнтам, які называўся “Вынікі разгрому антысавецкага падпольля ў БССР”. Паводле яго, у азначаны час было арыштавана 2570 прадстаўнікоў усіх прафэсійных катэгорыяў беларускае інтэлігенцыі ўлучна з кіраўнікамі розных ведамстваў. Сярод іх 23 чалавекі працавалі ў цэнтральным савецкім і партыйным кіраўніцтве, 56 — у наркамаце, 179 былі высокапастаўленыя апаратчыкі, 20 — акадэмікі й навуковыя супрацоўнікі Акадэміі навук. Адзіная віна гэтых людзей — “сны аб Беларусі”, як роспачна-трапна сказаў у сваім знакамітым вершы Янка Купала.