Уладзімір Кобец: «Давайце набліжаць перамены» :: Хартыя'97 :: Навiны

Падчас вулічных акцый яны заўсёды ў першых шэрагах. У спецпрыёмніку-размеркавальніку на вуліцы Акрэсціна яны пастаянныя "кліенты" - на рахунку маладых актывістаў больш за дзве тысячы затрыманняў і судовых разбіральніцтваў. Напрыканцы 2004 г. беларускі рух быў названы сярод 11 намінантаў на прэмію імя Андрэя Сахарава "За Свабоду думкі". Роўна чатыры гады таму некалькі дзесяткаў маладых патрыётаў сабраліся ў Белавежскай пушчы і, аддаўшы прысягу на вернасць Радзіме, апавясцілі пра стварэнне руху супраціву як адэкватнага адказу існуючай сістэме. Хто яны і чаго прагнуць? Гутарка з адным з каардынатараў руху "Зубр" Уладзімірам КОБЕЦАМ.

- Мы дамагаемся таго, каб улада ў нашай краіне была дэмакратычнай і чэснай. Мы ўпэўнены, што ў Беларусі толькі адзін шлях - еўраінтэграцыя, - гаворыць Уладзімір.

- Якія метады ў сваёй барацьбе вы выкарыстоўваеце?

- З самага пачатку заснавання "Зубра" было акрэслена, што наш супраціў негвалтоўны, мірны. I ні разу за час свайго існавання мы не адказвалі гвалтам на тыя рэпрэсіі, якія ў адносінах да нас мелі месца. Хаця за чатыры гады праваабарончая служба "Зубра" зафіксавала больш за дзве тысячы фактаў рэпрэсіўных захадаў у дачыненні да нашых актывістаў.

Я перакананы, што зло параджае яшчэ большае зло. I чым больш яго будзе ў палітыцы і жыцці, тым меншых вынікаў мы даб`ёмся. Тыя рэпрэсіі, што ажыццяўляюцца ў адносінах да беларускіх грамадзян і актывістаў руху, застануцца на сумленні людзей, якія гэта робяць. Надыдзе час, калі за злачынствы ім давядзецца расплачвацца.

- Колькі актывістаў налічваецца ў вашых шэрагах?

- Мы не палітычная партыя і жорсткіх улікаў не вядзём. У розныя часы "Зубр" налічваў ад дзвюх да пяці тысяч актывістаў і тысячы валанцёраў. У "Зубры" няма адзінага лідэра, рух складаецца са шматлікіх маладзёжных аб`яднанняў, якія кіруюцца агульнымі для ўсіх у "Зубры" прынцыпамі. Любы малады чалавек, што да нас прыходзіць, можа знайсці сабе тую форму барацьбы, якая для яго зараз прымальная. Ен можа быць валанцёрам - раздаваць улёткі і газеты - ці стаць актывістам, які прымае ўдзел у вулічных акцыях. Мы кіруемся прынцыпамі, што павінны быць удзячныя кожнаму чалавеку, які патраціў хоць гадзіну на нашы агульныя мэты.

Сёння самая адказная частка грамадства - моладзь. I людзі, якія прайшлі праз "Зубр", - сапраўды мужныя і годныя. Кожны дзень яны рызыкуюць сваім здароўем, вучобай і нават жыццём. Таму будучыня менавіта за такімі людзьмі, я перакананы.

- Часам у ваш бок кідаюць папрокі, маўляў, "Зубр" здольны толькі да вулічнага супраціву...

- Ну ўжо дакладна мы не кабінетная арганізацыя! Яшчэ ў Белавежскай пушчы мы прыйшлі да агульнай высновы, што, седзячы ў офісах, сітуацыю ў Беларусі не зменіш. Паколькі ў нашай краіне немагчыма атрымаць доступ да электронных сродкаў масавай інфармацыі - усюды навязванне дзяржаўнай ідэалогіі, у нашай барацьбе мы мусім дзейнічаць усімі законнымі спосабамі. Гэта і вулічны пратэст, і інфармаванне людзей праз улёткі, газеты, буклеты.

А наконт таго, што папракаюць-не папракаюць... Няхай хтосьці паспрабуе дзейнічаць па-іншаму і пераканае нас, што гэта эфектыўна, - абы карысць была для Беларусі! Мы не супраць.

- На кожнай акцыі апазіцыі "Зубр" - у першых шэрагах. I кожны раз вулічная акцыя пазіцыянуецца як лёсавызначальная і масавая, а насамрэч развязка заўсёды класічная - малая колькасць удзельнікаў, дзесяткі затрыманых, асуджаных, збітых... Які сэнс так падстаўляцца?

- Наконт малой колькасці я не пагаджуся. Беларусь, у прынцыпе, невялікая краіна. I мэта нашых акцый у першую чаргу - данесці інфармацыю да грамадства і звярнуць увагу на праблему!

I сёння тая сотня людзей, што выходзіць на плошчу з партрэтамі зніклых, дэманструе ўсёй краіне і ўсяму свету, што ёсць такая праблема, і беларусаў гэта хвалюе, стварае рэзананс, прыцягвае ўвагу міжнароднай грамадскасці. А што, было б лепш, каб наогул усе маўчалі?
Паводле ўсіх сацыялагічных апытанняў, большасць беларускага насельніцтва прагне зменаў, еўраінтэграцыі і не верыць байкам прапагандысцкіх падпявалаў. Але людзі запалоханы і лічаць за лепшае выказваць свой пратэст на кухнях. Чаму ў нас не выходзіць столькі людзей, колькі ва Украіне? Адказ на пытанне трэба шукаць у самой прыродзе існуючага рэжыму і ў дзейнасці палітычнай апазіцыі. Людзі чакаюць нейкага імпульсу. I падзеі ва Украіне паказалі, што можа стаць такім імпульсам.

- Ваша тактыка адносна будучых прэзідэнцкіх выбараў?

- "Зубр" ніколі не быў абслугай для нейкіх палітычных сіл ці для пэўнага палітыка. Сёння мы хацелі б, каб партыі ўрэшце прыйшлі да кансенсусу і вылучылі годнага лідэра са свайго асяродку. Чалавека, які здолеў бы аб`яднаць грамадства, быў вартым нашага народа. Мы ведаем, што ў Беларусі такія людзі ёсць. "Зубр" будзе ўважліва сачыць за гэтым працэсам і па магчымасці аказваць падтрымку. Адразу скажу, што сваіх кандыдатаў мы не вылучаем, паколькі не з`яўляемся палітычнай партыяй.

Папярэднія кампаніі яскрава засведчылі "празрыстасць выбарчых працэсаў" у Беларусі, таму хацелася б, каб чалавек, які стане адзіным кандыдатам, разумеў, што напрыканцы выбарчай гонкі яму давядзецца сутыкнуцца са многімі выклікамі і ў кульмінацыйны момант браць на сябе адказнасць.

- Улада рана ці позна зменіцца. Што будзе з "Зубрам"?

- Рашэнне аб сваіх дзеяннях "Зубр" будзе прымаць толькі пасля інаугурацыі новага, дэмакратычна абранага прэзідэнта Беларусі. Сёння разважаць пра тое, што будзе з рухам, несвоечасова і шкодна. Адзінае, што не можа выклікаць сумневу, - мы будзем працаваць на Беларусь і на яе будучыню. Я перакананы: вопыт, што мы назапасілі, запатрабаваны іншымі народамі, якія зараз церпяць ад дыктатуры. I задача беларусаў - падзяліцца з імі здабыткамі свабоды.

Увесь час мы адчувалі і адчуваем падтрымку ад маладзёжных рухаў Цэнтральнай і Усходняй Еўропы, і я перакананы, што мы і самі мусім быць салідарнымі з іншымі. Рана ці позна трэба аддаваць даўгі. Але першапачаткова мы павінны вырашыць праблемы ўнутры сваёй краіны. Дык давайце ж агульнымі высілкамі набліжаць гэтыя перамены.

Белоруссия