У Вене прадстаўлена справаздача АБСЭ пра становішча са свабодай СМІ ў Беларусі :: Хартыя'97 :: Навiны

“Сытуацыя са свабодай слова ў Беларусі пагоршылася за апошнія пару гадоў, а 2004 год быў асабліва кепскім годам” – такую выснову агучыў 11 сакавіка на адмысловай прэсавай канфэрэнцыі упаўнаважаны АБСЭ ў пытаньнях свабоды слова Міклаша Харашці. Ён распавёў пра вынікі сваіх назіраньняў і гутарак падчас ягонага візыту ў Беларусь у лютым сёлета.

Рэзюмэ справаздачы пра становішча са свабодай СМІ ў Беларусі прадстаўніка АБСЕ па свабодзе сродкаў масавай інфармацыі Міклаша Харашці

Пераклад: Беларуская асацыяцыя журналістаў

Увогуле, сітуацыя з медыямі ў Беларусі напрацягу апошніх некалькіх год пагоршылася. Памяншалася колькасць незалежных сродкаў масавай інфармацыі, павялічвалася колькасць адміністратыўных папярэджанняў і прыпыненняў выданняў. Дзяржаўныя медыі, якія агучваюць адзін пункт погляду, займаюць дамінуючае становішча на рынку прэсы. У сферы электронных СМІ ўсе нацыянальныя тэлеканалы альбо належаць дзяржаве, альбо кантралююцца ёй. У сферы друкаваных медыяў тыя незалежныя выданні, якія яшчэ існуюць, змагаюцца за сваё выжыванне. Заканадаўчыя санкцыі за абразу і паклёп, якія ўлучаюць нават турэмнае пакаранне, вядуць да адсутнасці дыскусійнасці ў СМІ...

- Існуючы закон аб друку дазваляе Ўраду ў вялікай ступені ўмешвацца ў справы на рынку СМІ. Міністэрства інфармацыі мае шырокія паўнамоцтвы па ўжыванню санкцый і, адпаведна, шырока выкарыстоўвала гэтыя паўнамоцтвы напрацягу апошніх год. Міністэрства інфармацыі павінна неадкладна спыніць практыку папярэджання і прыпыняння выхаду выданняў. Таксама рэкамендавана лібералізаваць Закон аб друку. У існуючай сітуацыі, прадстаўнік АБСЕ зрабіў канкрэтныя прапановы па паляпшэнні заканадаўства, якое датычыць СМІ.

- На Беларусі існуюць вельмі жорсткія санкцыі за нанясенне абразы ці паклёпу, якія дзяржава рэгулярна ўжывае. Беларусь - гэта адзіная краіна ў рэгіёне АБСЕ, дзе асобы адбываюць турэмнае зняволенне за нанясенне абразы гонару і годнасці прэзідэнта. Уладам рэкамендуецца лібералізаваць заканадаўчыя акты, якія датычаць ўзвядзення паклёпу і скасаваць існуючыя заканадаўчыя акты за нанясенне абразы.

- Дзяржаўныя СМІ ў значнай ступені фінансуюцца ўрадам. Рэкамендуецца распрацаваць і выканаць праект прыватызацыі дзяржаўных выданняў.Дзяржаўныя СМІ не адводзяць месца для меркаванняў, якія не супадаюць з думкай урада. Дзяржаўным СМІ рэкамендуецца быць адкрытымі для альтэрнатыўных меркаванняў. Таксама раіцца правесці трэнінгавыя курсы па плюралістычным выкладанні матэрыялу для журналістаў як дзяржаўных, гэтак і незалежных выданняў.

- Незалежныя медыі зазнаюць пастаянны ціск праз судовыя, пазасудовыя і эканамічныя механізмы. Вялікая колькасць разнастайных фільтраў выціскае незалежныя СМІ з медыйнага рынку. Улады павінныя спыніць адміністратыўную і эканамічную дыскрымінацыю незалежных выданняў. АБСЕ рэкамендуецца надалей аказваць разнастайную дапамогу незалежным СМІ.

- Найбольш важнай крыніцай інфармацыі для беларусаў з’яўляецца тэлебачанне. У Беларусі не існуе ніводнага незалежнага агульнанацыянальнага тэлеканала. Два агульнанацыянальныя тэлеканалы, яшчэ два з вялікім пакрыццём тэрыторыі краіны і новы спадарожнікавы канал альбо належаць дзяржаве, альбо знаходзяцца пад яе кантролем. Рэкамендуецца запатрабаваць ад ураду прыватызацыю аднаго нацыянальных тэлеканала каналаў і дазволіць трансфармацыю другога ў незалежную грамадскую тэлекампанію.

- Урад павінен устрымацца ад абмежавання доступу і блакіравання дзейнасці інтэрнэт-рэсурсаў. Рэкамендуецца працягнуць дыялог па стварэнні праекта Закона па інтэрнэт-рэсурсах у адпаведнасці з міжнароднымі стандартамі.

Белоруссия