Кантрапункты Валер’я Дранчука :: Хартыя'97 :: Навiны

Новы праект нашага сайту – «Кантрапункты*» – спроба публіцыстычнага асэнсавання айчыннай практыкі нацыянальнай аховы жыцця і красы асяродкаў праз параўнанне з практыкай Злучаных Штатаў Амерыкі, дзе аўтар нядаўна пабываў як удзельнік праекта “Захаванне нацыянальных паркаў і жывой прыроды”. Чытайце кожны аўторак і пятніцу на нашым сайце.

Пры кожнай магчымасьці я забягаў крыху ў лес, спрабаваў заглыбіцца, каб зблізку і ўвачавідкі ўбачыць, як «выглядае» ахоўны статус тэрыторыі, на якую мы прыехалі. Такога нагледзеўся дома, у Белавескай пушчы, што карцела як мага параўнаць, адчуць розьніцу на карысьць жывой прыроды. Ці няма пнёў, каляін, якая расьліннасьць і г.д. Слядоў эксплюатацыі я не заўважыў, наадварот, там і сям ляжалі выбеленыя з часу яліны, карчы старадрэвін. Растапыраныя карані сведчылі адкрытую яскравую натуру, але выглядалі досыць сцэнаграфічна, быццам былі па-мастацку пакладзеныя для вока турыста. Чарговы раз я паспрабаваў адысціся ад дарогі на мэтраў сто пяцьдзесят, аднак бачыў тое ж самае: на невялікіх траўна-пясчаных палянах валяліся гадамі не прыбіраныя старадрэвіны, пераважна вываратні, сукі або галіны. Прыкметаў гаспадарчага гвалту тут не было. Наагул панаваў культ паваленага дрэва.

Публікацыі-рэтра
З інтэрв’ю вядучага спецыяліста Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Здзіслава Мураўёва рэдактару газеты “Белавежская пушча” В.Дранчуку, 1998

(ЗДЗІСЛАЎ МУРАЎЁЎ). Каштоўных эталонных тэрыторый у нас ані не багата – усяго 6,9 працэнта. Прычым, пераважную долю складаюць заказнікі – 5,4 працэнта, дзе рэжым аховы вельмі адносны. Што ж застаецца на нацыянальныя паркі і адзіны запаведнік? Кволая доля: адпаведна 1,1 ды 0,4 працэнта. Таму ацэньваць прыродаахоўную значнасць гэтых тэрыторый, іхні, так бы мовіць, уклад у захаванне біялагічнай разнастайнасці трэба вельмі асцярожна і стрымана. Не кідацца ў ілюзіі і не махляваць. Бо адказнасць надзвычай вялікая. Мы не такія багатыя, каб ураз, без аглядкі разменьваць нашы каштоўнасці, выціраць аб іх ногі. А рухлівыя дбаўцы на ніве «акумулявання валюты» якраз на каштоўнасці стаўку і робяць.

(В.Д). Шукаюць найкарацейшыя ды найлягчэйшыя шляхі?

(З.М). Ідуць на ўсё гатовае. Дзе ў нас ёсць больш-менш напрацаваны сэрвіс, традыцыі, кадры? Вядома ж, гэта нацыянальныя паркі. Такі курс, па-першае, вельмі шкодны для найбольш каштоўных прыродных тэрыторый. Па-другое, ён ніяк не апраўданы з гледзішча перспектывы: замаруджваецца рацыянальнае выкарыстанне звычайных прыродных тэрыторый, якія маюць вялікі рэкрэацыйны патэнцыял. У выніку не развіваюцца цэлыя рэгіёны, скажу нават больш, яны занепадаюць. Стрымліваецца развіццё самой рэкрэацыі і турызму.
(...) Вы заўважалі такую рэч? Лічбы, якія характарызуюць прыбытковасць рэкрэацыйнага выкарыстання, сустракаеш надзіва часта. Напрыклад, я не раз чуў і чытаў, што ў ЗША прыбытак на 1 долар, пакладзены на ўтрыманне нацыянальных паркаў, складае 10-15, а часам сягае 40 і больш «зялёных». А вось разлікі, якія паказваюць іншы бок, – на колькі пры гэтым збяднелі ці ўвогуле заняпалі прыродныя экасістэмы, чаму прырода страціла сваю прывабнасць, – свядома прыхоўваюцца. Зрэдку што-небудзь праскочыць. Хоць спецыялісты-эколагі апошні час не застаюцца ўбаку, выказваюць занепакоенасць і трывогу. І ўжо ёсць зрухі. Шматлікія краіны (у тым ліку і Злучаныя Штаты Амерыкі – увага рубрыкі) робяць захады, каб паменшыць колькасць наведнікаў у нацыянальныя паркі: у Англіі – праз стварэнне мясцовых паркаў, у Польшчы – шляхам развіцця пазнавальнага і краязнаўчага турызму. Або, як у іншых краінах, праз высокую плату за наведванне ціхіх куткоў.”

З артыкула Іны Зенінай “Была б воля і годнасць дзяржавы”, газета “Белавежская пушча”, 1999
“Кожнае дрэва – гэта цэлы свет. Ягоныя межы не заканчваюцца тым, што мы бачым: камель, крона, лісце... У лесе нават вывернутае з коранем дрэва яшчэ доўга жыве, бо жыве гэты свет – у ім і вакол яго... Усё менш дубоў застаецца ў сваім лесе назаўсёды: нават не спілаваныя дрэвы, а тыя, што ўпалі, распілоўваюць і вывозяць з лесу”. (Увага рубрыкі: гаворка ў артыкуле ідзе пра так званы нацыянальны парк “Прыпяцкі”).

Такі выгляд лясной ускраіны я засьпеў у Нацыянальным парку «Гранд Тэтон».

Карчэўе ў Йелаўстонскім нацыянальным парку сьведчыла яскравую натуру, хоць, на нашу нязвыкласьць, здавалася досыць сцэнаграфічнай.

Паваленыя і падпілаваныя дрэвы ляжаць на тэрыторыі парковачнага комплексу багата гадоў.

Кантрапункт* – гэта адначаснае спалучэнне двух або некалькіх матываў, галасоў.

Здымкi аўтара.
Минск, Белоруссия