Расея рыхтуецца ўвесці мытную пошліну на нафту, якая пастаўляецца ў Беларусь :: Хартыя'97 :: Навiны

Сёння ў другой палове дня з Масквы ў Нацыянальны аэрапорт Менск прыбудзе ўрадавая дэлегацыя, якая днём раней у тэрміновым парадку была адкамандзіраваная для высвятлення сітуацыі з пастаўкамі нафты ў Беларусь. У Маскве падчас двухдзённых перамоваў галоўнай тэмай быў не кошт газу і не цана “Белтрансгаза”, аб якіх у асноўным сёння гавораць і пішуць, а менавіта нафтавае пытанне. Справа ў тым, піша інтэрнэт-газета “Ежедневник”, што ўрад Міхаіла Фрадкова мае намеру нанесці беларусам нават куды больш моцны ўдар, чым падвышэнне цаны на прыродны газ, якое даўно ўжо абяцалі. Кабінет міністраў Расеі падрыхтаваў праект пастановы аб увядзенні мытнай пошліны на сырую нафту, якая пастаўляецца ў Беларусь.

Таму або тым невядомым службоўцам, якія з лістапада 1995 года, калі было падпісанае пагадненне аб Мытным саюзе Беларусі і Расеі, “забывалі” дзяліцца з Расеяй часткай экспартнай пошліны на нафтапрадукты і ўвялі сваю, ніжэйшую стаўку экспартнай пошліны, прыцягваючы расейскіх пастаўшчыкоў нафты, безумоўна, трэба было даваць узнагароды. Магчыма, нават “Героя Беларусі”, паколькі прыдуманая ім простая ў сваёй аснове крыніца напаўнення бюджэту (выключна за конт казны саюзнай Расеі) дазволіла Беларусі зарабіць за апошнія гады не адзін мільярд даляраў. Гэтыя грошы паспяхова былі пушчаныя ў пераўзбраенне беларускіх прадпрыемстваў, на набыццё дзяржавай акцый у іх акцыянераў, на льготныя крэдыты на будаўніцтва жылля на розныя сацыяльныя праграмы, уключаючы павелічэнне заработнай платы.

Але, нажаль, распрацоўнікамі і правадырамі гэтай схемы не было ўлічана, што калі-небудзь прыйдзе час і Расея з нас спытае. Прычым у выніку і спытала. Ды як спытала! Нездарма гавораць: расейцы павольна запрагаюць, але хутка ездзяць. Магчымае прыняцце пастановы аб увядзенні мытнай пошліны на сырую нафту ставіць крыж не толькі на галоўнай крыніцы грашовых рэсурсаў у беларускую казну, але і на вышэйзгаданай дамове аб стварэнні Мытнага саюза.

У беларускім урадзе не маглі не ацаніць сур’ёзнасці і небяспекі гэтай прапановы расейскага боку. Нягледзячы на тое, што прэм’ер-міністр Сяргей Сідорскі не паехаў у Маскву (учора ён быў заняты бюджэтам на наступны год), у расейскую сталіцу была тэрмінова накіравана ўрадавая дэлегацыя, у якую ўвайшлі першы намеснік прэм’ер-міністра Уладзімір Сямашка, міністр эканомікі Мікалай Зайчанка, ягоны намеснік Алег Мельнікаў, кіраўнік “Белтрансгаза” Зміцер Казакоў...

Прысутнасць у дэлегацыі двух апошніх асоб гаворыць пра тое, што нафтавы аргумент урада Фрадкова аказаўся вельмі дзейсным і ў перамоўным працэсе па прыватызацыі “Белтрансгаза”. У лепшых дыпламатычных традыцыях Візантыі, якім з нядаўніх часоў пачало вучыцца цяперашняе маскоўскае кіраўніцтва, Фрадкоў загнаў беларускі бок у стан “цугцванга”, калі беларускі бок абавязаны зрабіць ход, загадзя ведаючы, што ён вядзе да паражэння.

Сапраўды, з Усходу патрабуюць увазную пошліну на нафту або раздзяліць экспартную пошліну на нафтапрадукты, плаціць па еўрапейскіх цэнах за прыродны газ або аддаць палову газатранспартнай сістэмы, з Захаду – пагражаюць у самы блізкі час пазбавіць прэферэнцый у гандлі з ЕЗ. Сітуацыя горш не прыдумаеш. Беларускаму ўраду не пазайздросціш. І ягоныя прадстаўнікі не могуць нават нармальна выказаць свае контраргументы, калі такія ў дадзенай сітуацыі ў іх яшчэ ёсць. На Захад шмат каму з цяперашняга ўрада проста няма ходу па палітычных чынніках. На Ўсходзе іх ужо не жадаюць слухаць, як паказаў нядаўні візіт міністра эканомікі М.Зайчанкі ў Алма-Ату на чарговае мерапрыемства ў рамках ЕўрАзЭС. Некалькі дзён ён спрабаваў атрымаць аўдыенцыю ў міністра эканамічнага развіцця і гандлю Германа Грэфа, які прысутнічаў на гэтым мерапрыемстве, каб растлумачыць сітуацыю з абмежаваннямі на пастаўку беларускіх тавараў у Расею. Грэф паблажліва аднёсся да яго толькі ў апошні дзень, на борце свайго самалёта, які ляцеў у Маскву. Але перамовы ў паветранай прасторы не могуць быць афіцыйнымі. Таму Зайчанку давялося, забыўшы ўсё, адмяніўшы прызначаныя ў сваім міністэрстве сустрэчы і г.д., ляцець з Грэфам у Маскву. Ляцець туды, каб ужо ў афіцыйным парадку на зямлі атрымаць адказ прыблізна наступнага зместу: ваша эканамічная мадэль нам не падабаецца, таму мы павінны паступаць вось такім чынам і не маем намеру ад абранага ў дачыненні Беларусі курсу адыходзіць…

Інфармацыя па справе

У аснову цяперашніх прэтэнзій расейскіх улад па нафце пакладзена нежаданне беларускага боку выконваць шэраг артыкулаў пагаднення аб Мытным саюзе Расеі і Беларусі, падпісанага ў лістападзе 1995 года.

Так, паводле артыкула 1 (пункт 2, падпункт “а”) ад бакоў патрабуецца “усталяванне і ўжыванне ў адносінах з трэцімі краінамі аднолькавага гандлёвага рэжыму, агульных мытных тарыфаў і мераў нетарыфнага рэгулявання знешняга гандлю”. Гэта не выконваецца і найбольш праблематычна менавіта ў нафтавай галіне, дзе дзякуючы значна ніжэйшым экспартным пошлінам на вываз нафты і асабліва на экспарт нафтапрадуктаў Беларусь прыцягвае на свае заводы расейскіх “давальцаў” і зарабляе значныя сродкі.

Паводое арт. 4 (пункт 3, падпункт “б”), кажучы простай мовай у дачыненні да адносінаў у нафтавай галіне, беларусы павінны былі дзяліцца экспартнымі пошлінамі, якія яны вось ужо 11 год атрымоўваюць падчас увозу нафтапрадуктаў, якія вырабляюцца з расейскай нафты. Але яны не рабілі гэтага, забіраючы ўвесь аб’ём пошліны ў свой бюджэт. Расейцы сёлета запатрабавалі дзяльбы пошліны, і 85% – сабе, 15% – Беларусі. Але перамовы фактычна замарозіліся, што і прывяло да з`яўлення праекту пастановы аб увядзенні мытнай пошліны на сырую нафту на расейска-беларускай мяжы.