Вацлаў Гавел: «ААН не можа забыць аб храбрых людзях, якія працягваюць змагацца з таталітарнымі рэжымамі» :: Хартыя'97 :: Навiны

Былы прэзідэнт Чэхіі Вацлаў Гавел выступіў у ААН з нагоды Дня абароны правоў чалавека. У сваёй прамове ён выказаў салідарнасць з палітвязнямі Беларусі і нагадаў аб галадоўцы Аляксандра Казуліна. Прыводзім тэкст выступу Гавела ў перакладзе, які падало сталае прадстаўніцтва Чэшскай Рэспублікі пры ААН.

“Генеральная Асамблея ААН прыняла Сусветную дэкларацыю правоў чалавека, агульнапрыняты дакумент, які з`яўляецца дасягненнем усіх людзей і ўсіх нацый. Праз 58 гадоў шмат якія краіны па-ранейшаму прытрымліваюцца фундаментальнай мэты гуманізму. Сёння шмат людзей ва ўсім свеце, якія адстойваюць свае правы, жывуць у страху, трывозе, зневажанні, пераследваюцца і змяшчаюцца ў турмы з нечалавечымі ўмовамі ўтрымання, дзе іх катуюць і нават забіваюць. Адзначаючы Дзень абароны правоў чалавека, ААН не можа забыць аб храбрых мужчынах і жанчынах, якія працягваюць змагацца з сучаснымі таталітарнымі рэжымамі, спрабуючы рэалізаваць святое абавязальніцтва, дадзенае ў сярэдзіне мінулага стагоддзя.

Міжнародная салідарнасць з Аляксандрам Казуліным, які, знаходзячыся ў беларускай турме, на 50 дзён абвясціў галадоўку; салідарнасць з вязнямі ў працоўных лагерах Паўночнай Карэі; з дысідэнтамі на Кубе і Бірме, з людзьмі ў Тыбеце, якія пераследваюцца з-за свайго жадання захаваць культурную індывідуальнасць і з шматлікімі іншымі – гэты журботны спіс можна працягнуць. У цяперашні час гэтая праблема не менш актуальная, чым тады, калі я знаходзіўся ў турме камуністычнай Чэхаславакіі ў 70-80-ых гг.

Сёння сусветная грамадскасць шакаваная сваёй няздольнасцю адрэагаваць на трагедыю і жахлівыя пакуты людзей, якія адбываюцца на яе вачах у суданскім Дарфуры. Дзесяткі, магчыма сотні тысяч непавінных ахвяр: мужчыны, жанчыны і дзеці пазбавіліся жыццяў, таму што іх правы, якія гарантуюцца на міжнародным узроўні, не былі ў дастатковай меры абароненыя іх урадам і міжнароднай грамадскасцю. Я баюся, што ў самае блізкае дзесяцігоддзе гэта не спыніцца, падобныя жудасныя падзеі будуць адбывацца датуль, пакуль усё чалавецтва ў сваім глабальным маштабе не навучыцца рэагаваць на такія падзеі; пакуль мы не ўпэўнім нашых палітыкаў спадзявацца не толькі на традыцыйную дыпламатычную і ваенную сілу, але гэтак жа і на сілу чалавечай душы, чалавечае сумленне і салідарнасць.

Чалавечым свабодам і каштоўнасцям сёння пагражаюць не толькі таталітарныя і прататалітарныя амбіцыі безразважных кіраўнікоў і іх прыхільнікаў, але і наша здольнасць прыстасоўвацца да рэальнасці сучаснага свету, рэальнасці, якая на сённяшні дзень такая, што зневажаецца сумленне ўсяго чалавецтва. У шматлікіх частках свету можна знайсці мільёны ахвяр жорсткага прыгнёту або цынічнай маніпуляцыі. Тыя, хто маўчыць або занадта часта сутыкаецца з маўчаннем, гэтак жа маюць права на партнёрства з “грамадскай дамовай”, якая зрабіла нас чалавецтвам XXI стагоддзя. Гэта людзі, якія жывуць у нястачы і якія падзяляюць гэты свет з намі, тое што ім першым чынам неабходна – гэтае пасланне надзеі, пасланне, якое распавядзе ім, што яны не адны, што ёсць людзі, якія гатовыя дапамагчы, суцешыць, адстойваць іх інтарэсы, гаварыць ад іх імя. Я веру, што наша гатовасць дапамагаць – гэта тое найважнейшае, што мы можам зрабіць для выканання прынцыпаў, якія змяшчае Сусветная дэкларацыя правоўчалавека, чыю гадавіну мы адзначаем сёння”.