Ціск улад на незалежныя СМІ ўзмацніўся :: Хартыя'97 :: Навiны

У Беларусі ў 2006 годзе ўзмацніўся ціск улад на незалежныя сродкі масавай інфармацыі. Такая выснова знаходзіцца ў справаздачы, апублікаванай 5 лютага амерыканскім Камітэтам абароны журналістаў (КАЖ).

У дакладзе адзначаецца, што ціск на журналістаў асабліва ўзрос у сувязі з прэзідэнцкай кампаніяй у сакавіку 2006 года. “Улады арыштавалі дзесяткі айчынных і замежных журналістаў, якія спрабавалі асвятляць выбарчую кампанію і пратэсты пасля яе супраць парушэнняў падчас выбараў, – гаворыцца ў справаздачы. – Напярэдадні выбараў адміністрацыя Аляксандра Лукашэнкі практычна пазбавіла незалежныя і апазіцыйныя сродкі масавай інфармацыі магчымасці даносіць навіны і каментары да сваёй аўдыторыі”. У прыватнасці, у дакладзе КАЖ адзначаецца, што рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства “Белпошта” адмовілася распаўсюджваць незалежныя газеты, іх продаж праз шапікі “Белсаюздруку” быў забаронены, а беларускія друкарні пад ціскам улад адмаўляліся іх друкаваць. Наклады выданняў, якія друкаваліся за мяжой, напрыклад у Смаленску, канфіскаваліся на беларускай мяжы, падкрэсліваецца ў дакладзе.

“У такіх умовах газеты звярталіся да сістэм распаўсюджвання, якія нагадваюць падпольную прэсу савецкага часу, арганізоўвалі продаж асобнікаў у сваіх аддзелах навін і дастаўлялі іх на дом падпісантам з дапамогай добраахвотнікаў, – гаворыцца ў дакуменце КАЖ.– Але нават у гэтых выпадках некаторыя распаўсюджвальнікі арыштоўваліся”. Пры гэтым падкрэсліваецца, што нават пры такім ціску з боку ўлад друкаваныя СМІ былі “больш свабодныя і разнастайныя”, чым радыё і тэлебачанне. “Падчас місій у Беларусь у 2006 годзе КАЖ высвятліў, што ў адсутнасці незалежнага радыё і тэлебачання вядучыя праграмы навін былі запоўненыя праўрадавай і антызаходняй прапагандай”, – адзначаецца ў дакладзе.

Паводле дадзеных КАЖ, цягам тыдня пасля прэзідэнцкіх выбараў былі арыштаваныя 26 беларускіх і замежных журналістаў. “Беларускія афіцыйныя асобы, занепакоеныя магчымасцю такога грамадскага ўздыму, як ва Украіне падчас “памаранчовай рэвалюцыі” 2004 года, агрэсіўна падаўлялі грамадскія дэманстрацыі і іх асвятленне ў прэсе”, – лічаць эксперты камітэта. Пры гэтым у дакладзе падкрэсліваецца, што беларускія ўлады ўжывалі “жорсткія меры” і да іншых мітынгаў і журналістаў, якія спрабавалі іх асвятляць. Паводле інфармацыі КАЖ, адбываліся затрыманні журналістаў напярэдадні і падчас мітынгу ў памяць 20–годдзя чарнобыльскай аварыі.

У дакладзе таксама адзначаецца, што расследаванні знікнення аператара ОРТ Змітра Завадскага і забойствы журналісткі Веранікі Чаркасавай пакуль не прынеслі вынікаў.