Мікалай Халезін: «Андэрграунд – гэта знак якасці» :: Хартыя'97 :: Навiны

Некалькі дзён таму на адной з менскіх кватэр адбыўся прэм’ерны паказ спектакля “In Between” – сумеснага праекту “Свабоднага тэатра” і Еўрапейскага гуманітарнага універсітэта (Вільня). П’еса – драматычныя сцэны з жыцця студэнтаў “універсітэта ў выгнанні” – напісаная і сыграная самімі студэнтамі пры прафесійнай падтрымцы супрацоўнікаў “Свабоднага тэатра”. У чым сэнс дадзенага праекту і якая яго эфектыўнасць, распавёў “БДГ-online” лідэр “Свабоднага тэатра” Мікалай Халезін.

– Навошта вам студэнцкі праект?

– Першапачаткова дзеці неабходныя, каб штосьці працягвалася. Бо ўсе гэтыя нашы правалы, калі драматургія канчаецца Дударавым, акцёрская праца – Гарбуком, а сцэнаграфія – Чамадуравым, як надакучылі! Хочацца памяняць гэтую сітуацыю, хочацца, каб пераемнасць пайшла. Цяпер ужо ёсць нейкая плеяда драматургаў, якія актыўна запатрабаваныя і ў Еўропе, і ў Расеі, – узросту дзесьці 30–45 гадоў. Хочацца гэтую планку ўзроставую панізіць, дапамагчы заявіць пра сябе новаму пакаленню – тым, каму цяпер 18–25. Што тычыцца студэнтаў ЕГУ, магу сказаць: не абавязкова хтосьці з іх стане акцёрам, але што драматургі могуць атрымацца – гэта факт. Настолькі спела пішуць, настолькі глыбокая рэфлексія з нагоды ўзаемінаў з бацькамі, з грамадствам, паміж сабою. Іх было так складана прымусіць пісаць пра інтэрнат або мытны кантроль! Таму што ім хочацца браць глабальныя ідэі. Яны рэальна думаюць максімумам, бо гэта цалкам новае пакаленне для Беларусі. Якое ведае мовы, разумее, што такое маркетынг і мэнэджмент, разумее, чаго яно хоча ў жыцці. Якое свабодна кантачыць з еўрапейскай моладдзю. Якое выхаванае на добрым кіно і літаратуры. Я разумею, што гэта пакаленне будучыні. І менавіта таму яно нам неабходнае.

– А наколькі вы самі неабходныя гэтаму пакаленню?

– Гэта, увогуле, хутчэй да іх пытанне… Я гэта ўяўляю такім чынам: трэба размаўляць на іх мове. “Свабодны тэатр” – актуальнае мастацтва. Калі прывезці да іх акадэмічны тэатр – будзе сумна і ўсе разбягуцца. У такіх узаемінах будзе адсутнічаць логіка, бо сустрэнуцца людзі з паралельных міроў.

– Праца са студэнтамі ЕГУ – гэта асабісты выбар або культурная дабрачыннасць?

– Ніякай дабрачыннасці! Менавіта тут я адчуў поўную аддачу. І нарэшце зразумеў, чаму педагогі атрымоўваюць такую радасць. Гэтыя маладыя людзі ў стане заражаць цябе сваёй энергіяй, сваімі ідэямі. Іх прагрэс відавочны. Цяжка паверыць, што ўсяго два месяцы таму яны проста не думалі пра тое, што такое тэатр. Спектакль Уладзімір Шчэрбань паставіў за паўтары тыдні. І які вынік!

– Ты не баішся папрокаў, што ваш тэатр апускаецца да самадзейнасці?

– На сёння казаць пра прафесіяналізм у Беларусі дзіўна. Наша адукацыя ў сферы культуры і мастацтва настолькі непрафесійна! Вось у нас у “Свабодным тэатры” ўсе акцёры – прафесіяналы. Аднак мы змушаныя звярнуцца да трэнінгаў: спецыяліст па сцэнічнаму маўленню займаецца з кожным індывідуальна. Шмат каго з іх проста недавучылі ў ВНУ! І яшчэ: калі ёсць паўзы ў працы “Свабоднага тэатра” і акцёр іграе ў дзяржтэатры – адразу прыкметна. Ён вяртаецца элементарна растрэнераваным.

– Адкажы на фінальнае пытанне спектакля: “Куды потым? А што потым?”

– Потым у нас – прэм’ерны паказ 5–6 сакавіка ў Вільні, на сцэне тэатра Някрошуса, у прысутнасці ўсяго дыпкорпуса. І калі будзе вырашана, што праект атрымаўся (за мізэрныя, дарэчы, сродкі) і паступяць датацыі – будзем працягваць. У любым выпадку тое, што яны робяць – дастатковы аргумент, каб прафесійна ўпісацца ў еўрапейскую сераду студэнцкіх тэатраў.

Цяпер ёсць ідэя папрацаваць з Беларускім гуманітарным ліцэем: пайсці яшчэ глыбей, да зусім маладым людзям. Хоць выбар у нас чамусьці ўвесь час падае на ізгояў – тых, хто існуе ў тым самым “Зазеркалье”, што і мы. За рамкамі, увесь час не там, не на месцы. Калі контркультура жыве ў блогах і не жыве ў газетах. Калі канцэрты праходзяць на сялібах, а спектаклі на кватэрах. Гэта, вядома, дзіўная сітуацыя. Але, на маю думку, вельмі здаровая. Бо яна дае, на сёння магутны прыток кадраў. Прафесійных, фірмовых кадраў. Калі раптам з’яўляюцца вельмі яркія музыкі і высвятляецца, што яны таксама рэпеціравалі дзесьці па кватэрах, у іх таксама няма выхаду – разумееш, што наш цяперашні андэрграўнд – гэта знак якасці. У падполлі не выжыве дылетант. Бо ніхто не пойдзе глядзець цябе на нейкую жудасную кватэру, калі ты нічога не ўмееш.

Аўтар: Максім ЖБАНКОЎ