Сусветныя СМІ: Галоўная памылка Ельцына – Пуцін :: Хартыя'97 :: Навiны

Барыс Ельцын сканаў 23 красавіка на 77-м годзе жыцця. У аўторак, 24 красавіка, на першых палосах сусветных СМІ з`явіліся артыкулы пра першага прэзідэнта Расеі, у якіх журналісты даюць ацэнку палітыцы, якая праводзілася ім, адзначаючы яго заслугі ў будаванні дэмакратыі. Як паведамляе Карэспандэнт.net, галоўнай памылкай Ельцына сусветная прэса называе Уладзіміра Пуціна.

Газета The Washington Post у артыкуле, прысвечаным першаму прэзідэнту Расеі Барысу Ельцыну, адзначае, што ён зрабіў больш, чым хто-небудзь іншы ў будаванні новай дэмакратычнай і капіталістычнай дзяржавы Расея. Як піша выданне, "як і Пётр I, якога Ельцын называў у якасці сваёй мадэлі, Ельцын не з`яўляўся апантаным дэмакратам". "Пачаўшы вайну ў паўднёвым рэгіёне Чачэнія ў 1994 годзе, ён адказны за смерці расейскіх грамадзян больш, чым які-небудзь іншы кіраўнік Крамля пасля Іосіфа Сталіна", – піша газета. "Аднак, як і аўтакратычны Пётр, Ельцын узяў кіраванне герметычна зачыненай краінай і расхінуў яе дзверы новым ідэям, метадам і ўздзеянням", – адзначае The Washington Post.

Вельмі важна памятаць, што тыя жудасныя ўмовы жыцця, з якімі ў расейскага народа асацыюецца Ельцын – гэта не толькі вынік яго палітыкі, але і прычына яе з`яўлення, адзначае The Washington Post. Распад Савецкага Саюза адбыўся таму, што яшчэ да таго, як ён прыйшоў да ўлады, такія праблемы, як этнічны сепаратызм, эканамічны спад і палітычны параліч, ужо прынялі вялізныя маштабы, і ўмераныя камуністы-рэфарматары – нават улічваючы, што яны адмовіліся ад рэпрэсій і цэнзуры – ужо нічога не маглі з імі зрабіць.

Зорны час Ельцына – жнівень 1991 года, калі ён, стоячы на вежы танка, павёў народ супраць дзяржаўнага перавароту, задуманага ядром старой камуністычнай улады, піша The Wall Street Journal. Нешта падказвала яму, што народу надакучыў Савецкі Саюз – гэтага так і не здолеў зразумець Гарбачоў, які да канца верыў у тое, што будынак, пабудаваны Леніным, яшчэ можна выратаваць. Перамагчы такую складанапераплеценую сістэму, якой быў СССР, мог толькі той, хто быў у ёй "сваім" – і той, хто валодаў адвагай і харызмай. Такі, як Ельцын.

Ельцын апынуўся больш эфектыўным разбуральнікам СССР, чым будаўніком расейскай дэмакратыі, піша The Guardian. Дэмакратычны світанак Расеі цягнуўся ўсяго два гады, пакуль новы прэзідэнт не загадаў танкам страляць па тым самым парламенце, які дапамог яму пакончыць з савецкай уладай. У імя ліберальнай дэмакратыі пачалі ліцца кроў, што абурала некаторых дэмакратаў. Ельцын адмовіўся ад дзяржаўнага субсідавання цэнаў, успрыняўшы гэта як догму, і ў выніку тэмпы інфляцыі прыскокнулі да 2000%. Гэта называлася "шокавая тэрапія", але шоку ў ёй было занадта шмат, а тэрапіі – занадта мала. Мільёны людзей заўважылі, што іх зберажэння ў раптоўна выпарыліся, між тым як сваякі прэзідэнта і яго самы блізкі асяродак скалацілі вялізарныя ўласныя багацці, якімі валодаюць па гэты дзень.

Яшчэ да таго, як Ельцын паслаў у Грозны калону танкаў без апазнавальных знакаў, каб раздавіць сепаратыстаў, што паклала пачатак дзесяцігадовай жорсткай Чачэнскай вайне, ліберальная дэмакратыя затыхалася ў фатальных абдымках прэзідэнта. Падтрымка Захаду, якая так радавала прэзідэнта, толькі падпісала дэмакратам прысуд. У тую эпоху было пасеянае вельмі шмат насення расейскага аўтарытарызму. Рынкавыя рэформы Ельцына прывялі да большага спаду прамысловай вытворчасці, чым уварванне гітлераўскіх войскаў у 1941 годзе, і ў адказ на гэта сённяшняя Расея, якая разбагацела на нафце і газе, займае агрэсіўна-нацыяналістычную пазіцыю. Калі тады Расеяй кіраваў прэзідэнт – якому, паводле анекдота тых часоў, было цяжка ўтрымацца ў сваім крэсле – то цяпер ёю кіруе залішне цвярозы чалавек з тэўтонскай знешнасцю, якога страшыць страта ўлады, падагульняе The Guardian.

Ён у цэлым захаваў празаходнюю арыентацыю ў знешняй палітыцы, піша The Financial Times. Ад ледзь ці не татальных саступак Захаду, непрымальных псіхалагічна, ён перайшоў да задзірлівых спроб зацвердзіць веліч Расеі, што было немагчыма па фінансавых прычынах. Ён дапускаў сур`ёзнае, а парой і грубае ўмяшанне ва ўнутраныя справы суседніх рэспублік, якое закліканае аслабіць іх самастойнасць.

Прэзідэнт Пуцін надзеў наморднік на прэсу і накінуў хустку на свабоду слова, знішчыў апазіцыйныя партыі, цэнтралізаваў эканамічны ўплыў і палітычную ўладу ў Крамлі. Як быў у адстаўцы, Ельцын мог толькі моўчкі глядзець на тое, як усё то добрае, што было зроблена пры ім, руйнуецца – а ўсё або амаль усё дрэннае застаецца. У 90-я гады мінулага стагоддзя, пры Барысе Ельцыне, Расея была свабоднай як ніколі – ні да яго, ні пасля, піша The Wall Street Journal.

Гісторыі яшчэ маецца вынесці свой вердыкт наконт кар`еры Барыса Ельцына. З яго смерцю свет страціў не толькі каларытнага персанажа, але і лідэра сусветнага маштабу, чые дасягненні несумнеўна пераважваюць недахопы. Расея ўжо пачынае ўсведамляць яго дасягненні спрабуючы знайсці баланс паміж яго анархічнай дэмакратыяй і сённяшнімі палітычнымі абмежаваннямі. Настальгія, якой будзе, безумоўна, акружаны яго сыход, можа нагадаць расейцам пра прынесеныя ім свабоды і, магчыма, ажывіць іх веру ў дэмакратычныя каштоўнасці, якія ён абвяшчаў, піша The Independent.