Развітанне з сацыяльнымі льготамі :: Хартыя'97 :: Навiны

Апошнімі двума тыднямі грамадскасць хвалюе пытанне будучай адмены льгот насельніцтву. Як сцвярджаюць у Адміністрацыі прэзідэнта, зэканомленныя ў выніку скарачэння датацый і выплат грошы не знікнуць, а пойдуць на падтрымку праграмы “Дзеці Беларусі”.

Тым не менш, студэнтам і пенсіянерам ад такой перспектывы не лягчэй, бо пацерпяць яны больш за астатніх, а да дзетараджэння навучэнцы і змешчаныя на заслужаным адпачынку дачыненне маюць значна меншае, чым прадстаўнікі астатніх сацыяльных груп. Трэба адзначыць, што ніводнай краіне свету не атрымалася стварыць эфектыўную і стройную сістэму сацзабеспячэння, якая была б свабодная ад злоўжыванняў і задавальняла ўсе зацікаўленыя бакі. Пэўна, і стварыць цалкам справядлівую сістэму пераразмеркавання грамадскіх прыбыткаў проста немагчыма, бо незадаволеныя і «абдзеленыя» будуць у грамадстве заўсёды. У любой краіне яны ў абсалютнай большасці: багатым не падабаюцца высокія падаткі, бедным не па сэрцы нізкая эфектыўнасць стрыжкі поўсці з тоўстых авечак.

Але ў любой дзяржаве, якая займаецца пытаннем сацзабеспячэння сур`ёзна, а не ў савецкім стылі «каб усім пароўну», сістэма падтрымкі з`яўляецца адраснай. Гэта значыць, дапамога даецца менавіта тым, хто ў ёй патрабуецца. Найбольш распаўсюджаны спосаб – гэта выплаты тым, чый прыбытак не дасягае ўзроўню пражытачнага мінімуму (а не 60% гэтага, як плануе наш урад).

Нельга забываць і пра тое, што сацыяльныя выплаты бываюць не толькі прамымі (пенсіі, стыпендыі, датацыі і льготы), але і ўскоснымі. Менавіта апошнія прымячаюцца менш за ўсё, таму надзвычай па сэрцы ўрадавым структурам з прычыны нізкага кантролю за выдаткоўваннем сродкаў у гэтай галіне. У большасці замежных эканамістаў па-ранейшаму выклікае здзіўленне субсідаванне камунальных выдаткаў у большасці постсавецкіх краін.

Накшталт, аплачваючы за насельніцтва палову выдаткаў за арэнду, ацяпленне і іншыя паслугі, урад дапамагае маламаёмасным. Насамрэч найбольшую выгаду атрымаюць уладальнікі шматпакаёвага жылля з вялікай колькасцю бытавых прыбораў. Калі сям`я з 3-4 чалавек у аднапакаёвай кватэры дзякуючы шчодрасці ўрада зэканоміць 20-30 тыс. рублёў, то двое, якія пражываюць у 4-5 пакоях, атрымаюць бонус у 80-100 тыс. рублёў у месяц. Таму ўсеагульнага субсідавання аплаты па жыроўках няма практычна ў ніводнай краіне з рынкавай эканомікай. Нават у сталіцах суседніх Украіны і Расеі пачалі пераходзіць да прынцыпу поўнай аплаты жыллёвых паслуг. Увогуле пазбаўляць падтрымкі студэнтаў – проста сорамна і нават дзесьці непрыстойна. Гэтая група насельніцтва падтрымліваецца ў кожнай краіне. Маладыя людзі надзвычай мабільныя, і частыя паездкі падчас вакацыяў неабходныя для іх агульнага развіцця, а таксама для пашырэння далягляду.

Шмат студэнтаў, вядома, у стане і самі плаціць за свае квіткі. Але пытанне ў тым, што тыя, каму бракуе грошай, правядуць студэнцкія гады ў інтэрнаце або з бацькамі. А гэта адназначна адаб`ецца на іх будучыні, і грамадства ў выніку заплаціць значна больш высокую цану, атрымаўшы зашоранага спецыяліста, не здольнага думаць у шырэйшых катэгорыях, чым патрэбы свайго раёна. Мала дзе сустракаецца і неабходнасць пажылым людзям цалкам аплачваць сваё лячэнне і лекі. Відавочна, што людзі састарэлага ўзросту часцей хварэюць, а значыць, увесь іх пенсійны прыбытак можа сыходзіць на лекараў і медыкаменты. Тут падыход можа быць выбарчым. Так, напрыклад, знаёмы 62-гадовы ангелец, які працаваў у Беларусі, распавядаў, што па дасягненні 60 гадоў ён стаў атрымоўваць 40 фунтаў у зімовы перыяд штомесяц на ацяпленне натурай (у яго выпадку – вуголлем) ад Яе Вялікасці і такую самую суму – ад мясцовых улад на бензін. Аднак з прычыны нязменнага знаходжання за мяжой ён адмаўляўся ад гэтых бонусаў, роўна як і ад субсідыі на медыкаменты і лячэнне. Бясплатныя медпаслугі для пажылых у Вялікабрытаніі падаюцца «у парадку жывой чаргі», і, напрыклад, для лячэння карыесу можна чакаць некалькі месяцаў. Таму тым, у каго і пасля 60 гадоў прыбытак дазваляе, больш выгодна лячыцца за наяўнасць або па страхоўцы.

Антось АНІН, «Ежедневник»