Пяць краін аб’ядналіся ў Варшаве для абароны ад прарасейскіх альянсаў :: Хартыя'97 :: Навiны

Вынікам саміта прэзідэнтаў Украіны, Азербайджана, Грузіі, Літвы і Польшчы, які завяршыўся ў суботу ў Кракаве, стала стварэнне палітычнага блоку, які супрацьстаіць створанаму ў Ашхабадзе энергаальянсу Расеі, Казахстана і Туркменістана, піша газета “Коммерсант”. Другі саміт заходняга энергаблока адбудзецца ўвосень у Вільні. Там будуць абмяркоўваць не толькі трубаправод Адэса–Гданьск, пра будаўніцтва якога дамовіліся ў Кракаве, але і ўвесь спектр энергапраблем вакол паставак у Еўразвяз вуглевадародаў з Расеі, Закаўказзя і Сярэдняй Азіі.

Фармальна менавіта візіт Уладзіміра Пуціна спачатку ў Казахстан, а потым у Туркменістан быў адказам на энергасаміт краін былога савецкага блока і СССР, які завяршыўся ў суботу ў польскім Кракаве, а не наадварот. Запрашэнні на энергасаміт сямі дзяржаў у Польшчы рассылаліся за два месяцы да яго, і менавіта прэзідэнт Пуцін змяніў фармат гэтай сустрэчы: замест сямі дзяржаў на саміце кіраўнікамі краін былі прадстаўленыя пяць.

Прэзідэнт Польшчы Лех Качынскі яшчэ ў чацвер увечары прымаў у сябе прэзідэнтаў Украіны Віктара Юшчанку і Грузіі Міхаіла Саакашвілі, кіраўнікі Азербайджана Ільхам Аліеў і Літвы Валдас Адамкус прыбылі ў Кракаў у пятніцу. Прэзідэнты Туркменістана Гурбангулы Бердымухамедаў і Казахстана Нурсултан Назарбаеў упадабалі прымаць у сябе прэзідэнта Расеі. Праўда, спадар Назарбаеў падстрахаваўся, і Казахстан быў прадстаўлены статс-сакратаром мінэнергетыкі краіны Ляззатам Кіінавым, таму выніковае камюніке кракаўскай сустрэчы зробленае ад імя шасці краін.

Камюніке, датаванае 13 траўня, канстатуе: энергаблок дзяржаў, якія аб`ядноўваюцца агульнымі падыходамі да энергетычнай палітыкі, створаны. Сустрэчы прэзідэнтаў дзяржаў-удзельніц блока будуць пастаяннымі, наступная прызначаная на кастрычнік 2007 года ў Вільні. Да гэтага шэсць краін-удзельніц створаць міждзяржаўныя працоўныя групы па ключавых пытаннях энергапалітыкі, у тым ліку па стварэнні кансорцыума па дабудоўцы нафтаправода Адэса–Броды да Гданьска.

Найбольш ёміста ідэю заходняга энергаблока выказаў на саміце прэзідэнт Літвы Валдас Адамкус. "Энергетыка становіцца неад`емнай ад міжнародных стасункаў і дыпламатыі ва ўмовах, калі эканамічная і энергетычная незалежнасць становіцца важным крытэрам нацыянальнай бяспекі, – заявіў ён. – Падзеі апошняга часу паказваюць, што маніпуляванне пастаўкамі нафты і газу… адчувальнае для выгоды чалавека і яго паўсядзённага жыцця". Пад падзеямі спадар Адамкус меў на ўвазе газавыя войны Расеі і “краіны ў 2004–2005 гады. Таму "прыйшоў час сур`ёзна шукаць альтэрнатыўныя і свабодныя ад палітычнай залежнасці крыніцы паставак нафты і газу з Усходу".

Пакуль новы энергаблок – гэта найперш блок транзіцёраў нафты і яе спажыўцоў. Хоць прадстаўнікі Казахстана і Азербайджана, якія здабываюць нафту і газ, падпісалі кракаўскае камюніке, накіраванне імі ў праекты блока нафты і газу не гарантаванае. Рыторыка прэзідэнта Азербайджана Ільхама Аліева на саміце ў дакладнасці паўтарала суботнюю рыторыку прэзідэнтаў Туркменіі і Казахстана, якая гучала за тры тысячы кіламетраў ад Кракава. Ён тлумачыў свой удзел у энергаблоку неабходнасцю дыверсіфікавання паставак нафты і газу. Адзначым, бакі засвоілі расейскі стыль у энергапалітыцы: ледзь ці не ўсе прэзідэнты краін-удзельніц блока кахалі пра энергабяспеку, але ўжо маючы на ўвазе іх бяспеку ад дзеянняў Расеі ў энергетыцы.

Адзіная энергастратэгія ўдзельніц блока, да стварэння якой заклікаў прэзідэнт Украіны Віктар Юшчанка (па яго словах, "ніводная дзяржава цяпер не мае самадастатковай энергетычнай палітыкі"), будзе шмат у чым альтэрнатыўная энергапалітыкам і Расеі, і ЕЗ – іх будуць спрабаваць узгадняць на самарскім саміце ЕЗ–Расея 17 траўня. Пры гэтым ніякай бачнай падтрымкі заходняга энергаблока з боку ЗША пакуль няма. Такім чынам, перспектывы альянсу залежаць ад таго, ці далучацца да яго іншыя краіны ЕЗ: удзельнікі саміту заявілі, што блок адкрыты для новых удзельнікаў.