Кароткія гістарычныя звесткі пра менскі касцёл і кляштар бернардынцаў :: Хартыя'97 :: Навiны

Намеснік старшыні Менскага гарадскога савета Беларускага дабравольнага таварыства Аховы помнікаў гісторыі і культуры Рэспублікі Беларусь Уладзімір Дзянісаў яшчэ ў 2005 годзе падрыхтаваў дакумент “Кароткія гістарычныя звесткі пра Менскі касцёл і кляштар бернардынцаў”. Вось ужо больш як два гады вернікі дамагаюцца вяртання храма Каталіцкаму касцёлу. Прэс-цэнтр Хартыі’97 прапаноўвае тэкст дакумента, падрыхтаванага Уладзімірам Дзянісавым.

Кляштар бернардынцаў заснаваны ў Менску ў 1624 годзе. Тады краснасельскі стараста Анджэй Кянсоўскі запісаў бернардынцам вялікі драўляны дом для размяшчэння канвента.

У 1625 годзе ён дамогся сцвярджэння гэтай фундацыі з боку караля і вялікага князя Вялікага Княства Літоўскага Жыгімонта III.

Адначасова тэрыторыя манастырскага ўчастку была значна пашыраная. Кляштар атрымаў шырокія зямельныя ўладанні. Яго тэрыторыя была абмежаваная сучаснымі вуліцамі Кірылы і Мяфодзія, Гандлёвай, Герцэна і пл. Свабоды.

У 1628 годзе гэтая фундацыя была афіцыйна замацаваная віленскім біскупам Еўстафіем Валовічам.

Усё гэта дало падставу сыну Анджэя – Яну Кянсоўскаму пачаць будаўніцтва драўляных будынкаў касцёла і манастыра ў 30-я гады 17 стагоддзя.

Новы касцёл святога Юзэфа і будынак канвента былі завершаныя ў 1638 годзе; аднак неўзабаве вялікі пажар знішчыў усе будынкі.

У 1644 годзе віленскі біскуп Абрахам Вайна даў згоду на будаўніцтва новага каменнага касцёла.

Да сярэдзіны 17 стагоддзя яго будынак, быў завершаны.

Кляштар бернардынцаў у Менску вельмі пацярпеў у 1656 годзе падчас вайны паміж Рэччу паспалітай і Маскоўскай дзяржавай, аднак пасля заканчэння вайсковых дзеянняў быў хутка адноўлены.

У 1676 годзе Крыштоф Завіша прыбудаваў да касцёла новую капліцу з фамільным пахавальным склепам.

У 1740 годзе будынак касцёла і кляштара зноў пацярпелі падчас пажару, пасля якога былі рэканструяваныя.

Паводле некаторых звестак перабудова касцёла была завершаная ў 1752 годзе.

У 1753 годзе, дзякуючы ахвяраванням рэзчыцкага харунжага Я. Юдзіцкага пры кляштары было заснаванае братэрства Святой Ганны.

У касцёльнай крыпце і на кляштарных могілках былі пахаваныя прадстаўнікі вядомых шляхецкіх і магнацкіх родаў: Завішай, Кянсоўскіх, Тышкевічаў, Хмараў і іншыя.

У 18 стагоддзі пры кляштары існавала школа філасофіі, а 1819 годзе заснаваная школа з навучаннем па сістэме Бэл – Ланкастара.

На пачатку 19 стагоддзя з боку плошчы на заказ кляштара былі пабудаваныя шырокія гандлёвыя рады, якія пазней атрымалі назоў Віленчукі.

У 1864 годзе (пасля таго, як паўстанне Кастуся Каліноўскага было падушанае, – заўв. прэс-цэнтра Хартыі’97) кляштар быў закрыты, яго ўласнасць была канфіскаваная царскім урадам.

У 1860 гады будынкі кляштара былі перададзеныя вайсковаму ведамству, а касцёл у 1872 годзе прыстасаваны пад архіў.

У 1926 годзе комплекс кляштара быў прыняты пад дзяржаўную ахову як помнік архітэктуры.

Цяпер мае статус помніка архітэктуры рэспубліканскага значэння.

Гістарычна касцёл і кляштар размяшчаліся па цяперашнім адрасе: Менск, вул. Кірылы і Мяфодзія 4–8.

Цягам вышэй названага адрэзка часу ў памяшканні касцёла і Манастыра бернардынцаў размяшчалася каталіцкая суполка,

У.Н. Дзянісаў
Намеснік старшыні Менскага гарадскога савета Беларускага добраахвотнага таварыства Аховы помнікаў гісторыі і культуры Рэспублікі Беларусь.