«Независимая газета»: Беларусі пагражае банкруцтва :: Хартыя'97 :: Навiны

Пра неабходнасць змяняць эканамічную палітыку ў краіне заявіў Аляксандр Лукашэнка. Беларускія прадпрыемствы дастаткова моцныя для таго, каб самім трымацца на плаву, таму прыйшоў час спыніць выдаваць ім дзяржаўныя датацыі, растлумачыў ён прычыны зменаў. Пра тое, што пачаць лічыць грошы Беларусь прымусіла Расея, якая адмовілася з гэтага года ад энергетычнага датавання эканомікі суседняй краіны, не было сказанае ніводнага слова. Але эксперты ва ўсіх беларускіх новаўвядзеннях гэтага года бачаць расейскі след, піша сёння расейская “Независимая газета”.

“Прыйшоў час не толькі адмовіцца ад падтрымання на плаву прадпрыемстваў, якія безнадзейна ляжаць, але і спыніць распыленне дзяржаўных сродкаў на неэфектыўныя або малаэфектыўныя праекты”, – адзначыў Аляксандр Лукашэнка сутнасць галоўнай навіны. Лагічна было б выказаць здагадку, што далей беларускі прэзідэнт нагадае пра недружалюбныя крокі Расеі, якая спыніла пастаўляць энергарэсурсы за бясцэнак і вымусіла падпісаць невыгоднае гандлёвае пагадненне (наўзамен абяцанню не закрываць рынак для беларускай прадукцыі). Але сказаўшы пра гэта, Лукашэнка такім чынам прызнаў бы, што яго гонар – беларускі эканамічны цуд, грунтаваўся на расейскіх датацыях, а эканамічная палітыка, якая праводзіцца ім, была памылковай і неперспектыўнай. І тады засталося б прызнаць і правасць тых экспертаў і апазіцыйных палітыкаў, якія даўно заклікаюць улады адмовіцца ад рэстаўрацыі савецкай структуры эканомікі, больш рашуча банкрутаваць неперспектыўныя прадпрыемствы, даць разгарнуцца прыватнай ініцыятыве, а шальныя расейскія грошы накіраваць не на падтрымку свайго перадвыбарнага іміджу, а на рэальнае ўмацаванне эканомікі. Таму Лукашэнка фактычна замоўк на паўслове і спрабаваў прадставіць электарату сваё рашэнне як самастойнае і ніяк не змушанае.

Лукашэнка паведаміў, што ўсе гэтыя гады дзяржава падтрымлівала неэфектыўную гаспадарку праз гуманізм. “Раней прадпрыемствы, калектывы трэба было падтрымаць... мы далі 10 гадоў, нікога не кінулі”, – растлумачыў ён. Сёння ж кінуць можна, таму што, па словах Лукашэнкі, беларускім прадпрыемствам стае мошчы цягацца з замежнымі канкурэнтамі.

Аднак аналіз эканамічнай сітуацыі, зроблены ўрадам, мошчы гэтай не выяўляе. Урад змушанае канстатаваць, што каля 60% прадпрыемстваў рэальнага сектара не спраўляюцца з закладзенымі ў бізнэс-планах паказчыкамі, што выпушчаная прадукцыя з працай знаходзіць спажыўца. Абмяркоўваючы змены, якія маюць быць, беларускія службоўцы распавялі, што штогадовыя ўліванні ў эканоміку (толькі бюджэт летась аддаў рэальнаму сектару амаль 1 млн. дал.) неэфектыўныя; што справаздачы аб выкананні абяцаных пад дзяржпадтрымку паказчыкаў часцяком “ліпавыя”. “Мы падтрымліваем лайдакоў на плаву”, – ацаніў Лукашэнка палітыку датавання эканомікі. Праўда, віны сваёй ён у гэтым не знаходзіць. “Урад за кошт бюджэту спрабуе схаваць сваю непаўнавартаснасць і дрэнную працу”, – заявіў ён.

Мясцовыя эксперты ў “новую эканамічную палітыку” Беларусі не вераць. У камандна-адміністрацыйных умовах беларускія дырэктары, пазбаўленыя магчымасці прымаць самастойныя эканамічныя рашэнні (дзяржава кажа, што і колькі вырабляць, па якой цане прадаваць, якую плаціць зарплату і колькі ўтрымліваць супрацоўнікаў), утрымаць на плаву свае прадпрыемствы не змогуць. Наперадзе маячаць банкруцтва, беспрацоўе, паніжэнне ўзроўню прыбыткаў, сацыяльная напружанасць і, цалкам магчыма, незадаволенасць прэзідэнтам.