«Время новостей»: Нават калі цяпер Беларусь расплаціцца за газ, напружанасць будзе рэгулярна нагнятацца :: Хартыя'97 :: Навiны

Пагроза скарачэння паставак расейскага газу ў Беларусь мінула. 3 жніўня за лічаныя хвіліны да 10 гадзін раніцы (калі «Газпром» абяцаў знізіць ціск у трубе за няплату доўгу), «Белтрансгаз» пералічыў 190 млн дал. з 456,16 млн. дал. доўгу за атрыманы ў першым паўгоддзі газ. «Газпром» палічыў, што гэта «значнае пагашэнне запазычанасці», і даў Менску тыдзень на пералік пакінутай сумы. Калі раніцай 10 жніўня грошы не паступяць, расейскі манапаліст абяцае скараціць пастаўкі газу ў Беларусь. Але не на 45%, як планавалася ў мінулую пятніцу, а на 30% – з улікам зробленай выплаты. Між іншым беларускія службоўцы паступілі па прыкладу свайго прэзідэнта і затаўравалі «Газпром» за недружалюбныя паводзіны, піша газета «Время новостей».

Аднак у Еўразвязе палічылі сітуацыю вычарпанай і паведамілі пра адмову ад намеру склікаць на гэтым тыдні экстранае паседжанне працоўнай групы па энергетыцы. «Мы вітаем пазітыўнае развіццё ў расейска-беларускай спрэчцы, якое адбылося ў апошнія гадзіны», – заявіў прадстаўнік Еўракамісіі Марцін Селмайер.

Паводле падпісанага ў самsм канцы 2006 года кантракту на пастаўку газу, Беларусь атрымае ў гэтым годзе да 21,6 млрд кубаметраў газу па цане 100 дал. за тыс. кубаметраў. Пры гэтым Менск атрымаў права ў першыя шэсць месяцаў аплачваць толькі 55% кошту пастаўленага газу, але ўзяў на сябе абавязальніцтва загасіць астатак да 23 ліпеня. І, ужо пачынаючы з ліпеня, Беларусь павінна пачаць аплачваць пастаўкі па абумоўленай цане. Перамоўны працэс, падчас якога беларусы спрабавалі атрымаць адтэрміноўку альбо дзяржаўны крэдыт ад Расеі, завяршыўся нічым. У выніку 1 жніўня «Газпром» прад`явіў Менску ўльтыматум: або перавод грошай у кошт доўгу, або скарачэнне паставак газу. Цэлы дзень беларускія ўлады пераварвалі пагрозу, пасля спадар Лукашэнка выступіў з гнеўным адказам у адрас Масквы. Але між іншым усё ж паабяцаў грошы вярнуць.

У абумоўленыя тэрміны расейскі канцэрн не атрымаў ад беларускага боку ні плацяжу, ні прапаноў па яго ўрэгуляванні, ні гарантый пагашэння запазычанасці. «Тыя перамовы, якія мы вялі ўвесь ліпень, не прывялі ні да чаго, і нам давялося звярнуцца да крайніх мер, якія, як мы цяпер бачым, сябе апраўдалі. На жаль, па-іншаму пакуль не атрымоўваецца», – сказаў у пятніцу прэс-сакратар кіраўніка «Газпрома» Сяргей Купрыянаў.

У той самы час, атрымаўшы першы плацёж, «Газпром» не стаў адмаўляцца ад гэткага эфектыўнага механізму ўздзеяння на даўжніка. Пагроза скарачэння паставак у адрас «Белтрансгаза» захаваная да наступнай пятніцы ў якасці стымулу загасіць астатнія 266 млн дал. «Калі зусім тут даць поўную свабоду, то гарантыі не будзе, што мы атрымаем», -- растлумачыў прадстаўнік канцэрна. Зрэшты, паводле інфармацыі «Времени новостей», у Менску яшчэ спрабуюць угаварыць «Газпром» павялічыць тэрмін пагашэння доўгу хаця б на тыдзень.

Між іншым у чацвер першы намеснік міністра энергетыкі Беларусі Эдуард Таўпенец у эфіры Першага нацыянальнага канала заявіў, што дзеянні «Газпрома» па абмежаванні паставак газу Беларусі і тэрміноваму выпатрабаванню якая ўтварылася ў першым паўгоддзі запазычанасці накіраваныя на пагаршэнне эканамічнага стану беларуска-расейскага газатранспартнага СП. «Сёння «Белтрансгаз» – гэта ўжо не чыста беларуская арганізацыя, гэта арганізацыя беларуска-расейская. І у статуце яе ёсць пункт, які прапісвае, што беларускія і расейскія акцыянеры не павінны вырабляць дзеянні, накіраваныя на пагаршэнне эканамічнага стану гэтага СП, – адзначыў спадар Таўпенец. – А «Газпром» гаворыць нам: давайце мы вам абмяжуем, увядзем санкцыі. Каму? Сумеснаму прадпрыемству, бо ў «Белтрансгазе» ёсць ужо і нейкая частка «Газпрома».

Як вядома, адначасова з падпісаннем кантракту на пастаўку газу «Газпром» і ўрад Беларусі дамовіліся наконт паэтапнага пагаднення па продажы расейскаму канцэрну 50% «Белтрансгаза» за 2,5 млрд дал. Кожны год цягам чатырох гадоў «Газпром» будзе пералічваць Менску 625 млн дал. і атрымліваць 12,5% акцый газатранспартнага прадпрыемства. Першы этап быў завершаны ў чэрвені. Меркавалася, што частка грошай, атрыманых за акцыі, Менск зможа накіраваць на пагашэнне запазычанасці.

Нават калі цяпер Беларусь цалкам і без лішніх складанасцяў расплаціцца з «Газпромам», напружанасць у стасунках з «Газпромам» будзе рэгулярна нагнятацца, бо ў другім паўгоддзі ніякай растэрміноўкі плацяжу (як гэта было з студзеня па ліпень, калі «Белтрансгаз» пералічваў 55% сумы) кантрактам не прадугледжанае. А значыць, да 23 жніўня беларускі бок павінен цалкам аплаціць ліпеньскія пастаўкі па 100 дал. за тысячу кубаметраў. І пры наяўнасці палітычнай волі гэта ёй цалкам па сілах – у першым паўгоддзі беларускія спажыўцы спраўна плацілі па 140 дал. дзяржаўнаму пасярэдніку.

Наступны момант напружанасці можна смела прагназаваць на пачатак будучага года, калі цана на газ для Беларусі зноў вырасце. «Газпром» і «Белтрансгаз» падпісалі чатырохгадовы кантракт на пастаўку газу, паводле якога ў 2007 годзе газ будзе каштаваць Менску 100 дал. за тысячу кубаметраў, у 2008 годзе цана складзе 67% ад сярэднееўрапейскага кошту расейскага газу, а ў 2009 і 2010 гады – 80 і 90% адпаведна. Такім чынам, калі адняць з прагнознай экспартнай цаны ў далёкім замежжы (270 дал.) 30-адсоткавую мытную пошліну, якая не налічаецца пры пастаўках у Беларусь, а таксама кошт транспартоўкі да Нямеччыны, з студзеня «Белтрансгаз» павінен будзе плаціць не менш як 120 дал.за тысячу кубаметраў.