banner1 banner1 banner1

29.01.2013

Дэвід Марплз: Сустрэча з Лукашэнкам - цынізм або наіўнасць важная навіна 33

17:06, — Інтэрв'ю

Дэвід Марплз: Сустрэча з Лукашэнкам - цынізм або наіўнасць

Вядомы даследчык не разумее, чаму амерыканскі фонд кінуўся падтрымліваць астатняга дыктатара Еўропы.

Сустрэча амерыканскіх палітолагаў з Лукашэнкам выклікала неадназначную рэакцыю як у Беларусі, так і за яе межамі, паведамляе «Радыё Свабода». На гэтую тэму выказаўся, у прыватнасці, вядомы даследчык Беларусі Дэвід Марплз у інтэрв'ю, якое ўзяў у яго супрацоўнік Нямецкага фонду Маршала Павал Дэмэш.

- Вы з'яўляецеся адным з найбольш вядомых заходніх даследчыкаў Беларусі. Вы таксама часта выступаеце на выдатным сайце Jamestown Foundation. Прэзідэнт гэтага фонду і два звязаных з фондам аналітыкі надоечы сустрэліся з Аляксандрам Лукашэнкам. Гэтая сустрэча выклікала абурэнне сярод беларускай дэмакратычнай супольнасці. Ці бачыце Вы сябе часткай гэтай каманды? Як Вы ўспрымаеце гэты візіт?

- Я нічога не ведаў аб гэтым візіце. Адзін з яго ўдзельнікаў - Грыгорый Ёфэ - мае такі ж статус у Jamestown Foundation, як і я. Мы з'яўляемся незалежнымі аўтарамі тэкстаў пра Беларусь. Такім чынам, удзел прафесара Ёфэ ў сустрэчы з кіраўніком Беларусі - гэта яго асабістая справа. Але той факт, што ў сустрэчы бралі ўдзел прэзідэнт фонду і галоўны аглядальнік Eurasian Daily Monitor, паказвае, што візіт не быў цалкам прыватным. Гэтыя людзі не проста прыйшлі да Лукашэнкі. І візіт у адказ немагчымы, бо кіраўніку Беларусі забаронены ўезд у ЗША. Такім чынам, прадстаўнікі ЗША сустракаліся з чалавекам, якога амерыканскі ўрад уважае за persona non grata. Навошта? І прагучалі на сустрэчы просьбы вызваліць Мікалая Статкевіча, Паўла Севярынца або Змітра Дашкевіча? Відавочна, не. Я прачытаў тры паведамленні аб сустрэчы. Ва ўсіх трох наведнікі падкрэслівалі, што Лукашэнка мае праблемы з вобразам на Захадзе, што віна за гэта ляжыць у значнай ступені на безадказных СМІ, што ён вызваліў вязняў, якія «нават не прасілі аб памілаванні», што абедзве стараны павінны быць рэалістычнымі і расчацца з новым дыялогам.

Калі я чытаю такія каментары ў заходніх СМІ, у мяне перад вачыма паўстаюць выявы 19-20 снежня 2010 года - кандыдат у прэзідэнты Андрэй Саннікаў ляжыць збіты і без прытомнасці на бруку плошчы Незалежнасці, збіваюць ягоную жонку, якую выцягнулі з аўтамабіля, Уладзіміра Някляева збілі, а потым забралі з шпітальнага ложку, 7 з 9 кандыдатаў - у турэмнай камеры ў ноч выбараў. Аналагічная сітуацыя была і ў сакавіку 2006 года. І што змянілася з тых часоў? Турэмны тэрмін Дашкевіча быў павялічаны, Саннікаў і Міхалевіч далучыліся да Пазьняка [у эміграцыі], рэдактар часопіса ARCHE, адзінага вольнага інтэлектуальнага часопіса ў Беларусі, накіраваўся тым жа маршрутам. Сотні беларускіх студэнтаў вучацца цяпер за межамі краіны і пачалі фармаваць буйныя грамады ў Варшаве, Вільні і іншых гарадох. Я не чуў, каб хоць бы адно з гэтых імёнаў фігуравала ў размове. А што да просьбаў аб памілаванні, то гэта ўвогуле дзіўны сюжэт - а за што, уласна, яго прасіць?

На мой погляд, гэты візіт сведчыць альбо аб дзіўнай наіўнасці альбо аб глыбокім цынізме ў дачыненні да патрэбы захавання асноўных вольнасцяў.

- Пры якіх умовах заходнія аналітыкі могуць прымаць запрашэнні ад Лукашэнкі ці іншых аўтарытарных лідэраў? Ці лічыце вы дапушчальным, каб яны наведвалі такіх лідэраў?

- Я думаю, што гэта можа быць прымальным, калі запрошаныя таксама цяперашнія і былыя палітычныя зняволеныя, а таксама лідары апазіцыі. Але гэта адбудзецца толькі ў сітуацыі, калі Беларусь выканае патрабаванні аб вызваленні ўсіх палітвязняў, забеспячэнні свабоды СМІ, свабоды слова і сходаў (у поўным сэнсе апошняга слова). І тады ўзнікае пытанне пра абставіны нядаўняй сустрэчы - чаму яна адбылася і чаму ў такім фармаце? Чаму даследчы фонд кінуўся падтрымліваць самы жорсткі рэжым у Еўропе? Гэта азначае нязгоду з асноўнымі прынцыпамі палітыкі ЗША (і ЕЗ) у дачыненні да Беларусі.

- Якой Вы бачыце ролю заходніх аналітыкаў у пытанні правоў чалавека, а менавіта - у пытанні вызвалення палітычных зняволеных? Спрыяў гэтаму нядаўні візіт Jamestown Foundation?

- Я думаю, што тут мы павінны быць асцярожнымі. Аналітыкі не могуць быць адвакатамі. Мы не можам адкрыта прымаць чыюсьці старану, не губляючы даверу да сябе. У мінулым я не браў удзел у сустрэчах з апазіцыяй або ў публічных дэманстрацыях у Менску ды іншых месцах. Я праводжу даследаванні, я гісторык, я аналізую сучасную палітыку, так што гэта лагічны спосаб паводзін. Але я думаю, мы абавязаны сумленна паведамляць пра тое, што мы бачым, з улікам, зразумела, абмежаванага кола і часу камунікацыі. Мы не жывем у Беларусі, і, магчыма, мы не разумеем некаторыя аспекты тамтэйшага будзённага жыцця. Нават тады, калі мы знаходзімся там, мы маем стасункі з пэўнымі коламі. Мы маем стасункі з інтэлігенцыяй і навукоўцамі, а не з калгаснікамі і працоўнымі. Тым не менш, я мяркую, што праз чытанне тэкстаў і размовы з людзьмі мы можам дасягнуць пэўнага разумення грамадства.

На мой погляд, словы, сказаныя на гэтай сустрэчы - гэта ўскосная крытыка тых на Захадзе, хто ведае (і любіць) Беларусь і спрабуе сумленна ацаніць сітуацыю там. Я шмат вывучаў Беларусь, Украіну і Расею і магу правесці параўнанне. Беларускі рэжым менш «злачынны», чым улады Расеі і Украіны ў пытанні крадзяжу прыродных рэсурсаў, але ён, несумненна, больш жорсткі і помслівы.

Сёй-той мяркуе, што Расея сёння засвойвае «лукашызм» - досвед беларускай палітыкі, пры Уладзіміру Пуціну яна становіцца ўсё больш аўтарытарнай. Украіна пакуль не дайшла да такой ступені, але тамтэйшае кіраўніцтва - вельмі карумпаванае. У Расеі і ва Украіне было некалькі прэзідэнтаў, у Беларусі - толькі адзін. Праўда, гэта не самая горшая дыктатура на планеце, але яна стала горшай, а не лепшай з цягам часу, асабліва ў больш жорсткіх эканамічных варунках, калі прэзідэнт больш не мае доступу да танных расейскіх нафты і газу. Расшырэнне паўнамоцтваў КДБ і МУС выклікае глыбокую ўстурбаванасць.

Мяркуючы з апублікаваных паведамленняў, гэтыя пытанні на сустрэчы не закраналіся. Замест гэтага крытыкаваліся «санкцыі» і заходнія СМІ. Адказ на пытанне, чаму Захад павінен праводзіць новы дыялог з афіцыйным Менскам, таксама не прагучаў, але думаю, што ён звязаны з двума тэзісамі:

1. Беларусь і Лукашэнка служаць свайго роду фарпостам або буфернай дзяржавай супраць расейскай экспансіі альбо ўплыву на захад - вобраз адважнага лідара, які супрацьстаіць драпежніку-хулігану, што хоча забраць ягоныя рэсурсы.

2. ЕЗ і Беларусь павінны працаваць на роўных - Беларусь не павінна разглядацца як дзіця. Гэта формула, якая прагучала ў каментары нямецкага аналітыка Аляксандра Рара.

- Не маглі б вы спыніцца на гэтым больш падрабязна?

- Першы тэзіс - гэта бязглуздзіца. Лукашэнка служыць толькі сабе і сваёй уладзе. Што да другога, магчыма, ёсць элемент паблажлівасці ў тоне, якім з Беларуссю размаўляюць сёння. Але гэта наступства ўнутрыеўрапейскія дыскусіі, у якой Менск з'яўляецца адной з тэм. Калі краіна ўступіла ў «Усходняе партнёрства», то яна прымае пэўныя прынцыпы, у тым ліку - абавязанні рэфармавання грамадства, пашырэння дэмакратыі і г.д. Так што заходнія аналітыкі не могуць адкінуць гэта і сказаць, што з Беларуссю абыходзяцца несправядліва.

І я згодны, што санкцыі не з'яўляюцца ідэальнай палітыкай. Тым не менш, нейкі адказ на абуральныя падзеі ў Беларусі патрэбны. Якім будзе наш свет, калі мы проста скажам: гэта ўнутраная справа, давайце проста прымем Беларусі такой, якой яна ёсць, і будзем вітаць Лукашэнкі ў якасці яе прадстаўніка ў парламентах еўрапейскіх краін. Гэта было б не толькі парушэннем нашага абавязку, гэта было б абразай для тых, хто ў Беларусі вядзе барацьбу, каб змяніць грамадства.

Тое, што яны да гэтага часу не маюць вялікага поспеху, тлумачыцца не столькі бракам папулярнасці, колькі пераследам іх з боку рэжыму. Таму я не бачу асаблівых матываў, з якіх сучасныя «міратворцы» абараняюць кіраўніка Беларусі, якога «няслушна зразумелі».

Нагадаем, 21 студзеня Лукашэнка сустрэўся з чатырма амерыканскімі даследнікамі: Гленам Говардам - прэзідэнтам Jamestown Foundation, Уладам Сокарам з гэтага ж фонду, Янушам Бугайскім з Цэнтра стратэгічных і міжнародных даследаванняў і Грыгорыем Ёфэ - прафэсарам Рэдфардскага ўніверсітэта.


Навіны
па тэме


Напісаць каментар (33)

Экспарт




Курсы валют Нацыянальнага банка

Валюта  19.12.14  20.12.14
EUR13 390,0013 390,00
USD10 890,0010 890,00
RUB184,00184,00

Меркаванне


Ложь и безумие диктатур

Ложь и безумие диктатур

Валерий Костка

Finita la commedia

Finita la commedia

Леонид Моряков

Не забудьте выключить телевизор

Не забудьте выключить телевизор

Ирина Халип

Возвращение «возвращенного» Крыма

Возвращение «возвращенного» Крыма

Дмитрий Дрозд

«Русский мир» становится китайским

«Русский мир» становится китайским

Александр Томкович



Учора на сайце:

наведвальнікаў 402111
праглядаў 2651021

пн аў ср чц пт сб нд
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

Старая версія сайта

Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь:

"Артыкул 34. Грамадзянам Рэспублiкi Беларусь гарантуецца права на атрыманне, захоўванне i распаўсюджванне поўнай, дакладнай i своечасовай iнфармацыi аб дзейнасцi дзяржаўных органаў, грамадскiх аб'яднанняў, аб палiтычным, эканамiчным, культурным i мiжнародным жыццi, стане навакольнага асяроддзя..."

Падпіска

       

Пакіньце Ваш e-mail: